Ελληνικά » 70008 Βυζάντιο και Ισλαμικός κόσμος

70008 Βυζάντιο και Ισλαμικός κόσμος

 

Κυριάκος Ν. Πατραγάς

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

1. Ο βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος σύμφωνα με το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποίαν το μάθημα προσφέρεται.

Ο κόσμος του μεσαίωνα ως προετοιμασία της εξέλιξης των μοντέρνων και σύγχρονων καιρών.

Γνώση της ιστορικότητας λαών που συναντήθηκαν στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος και των οποίων ο πολιτισμός έλαμψε την ίδια εποχή:

Συγκριτική γνώση της ιστορίας και των πολιτισμών πάνω στους οποίους εξαπλώθηκε αργότερα η οθωμανική και τουρκική επικράτεια.

2. Η τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

Το μάθημα αυτό έχει συγκριτικό χαρακτήρα. Αν οι διάφοροι συγκριτολόγοι ασχολούνται με το θέμα του μαθήματος, εν τούτοις το μάθημα αυτό δεν είναι από τα μαθήματα που μπορεί κανείς εύκολα να βρει σε ειδικευμένες σχολές του εξωτερικού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το βάρος δίνεται συνήθως στις σχέσεις μεταξύ Ισλάμ και αρχαιότητας, πράγμα που αποτελεί ένα δυτικόφρονα ‘οριενταλισμό’, ώστε σε διάφορα μεγάλα κέντρα να αγνοείται η παρουσία του βυζαντινού πολιτισμού και του ελληνόφωνου μεσαίωνα.

Αυτό το μάθημα προσπαθεί να τονίσει και να επισημάνει ότι τα σύνορα των πολέμων δεν είναι ιδεολογικά σύνορα, και αν συγκρούονται λαοί, ποτέ δεν μπορούν να συγκρουστούν πολιτισμοί: αυτοί διαχέονται μεταξύ τους όπως η ίδια η ζωή.

Έτσι, το περιεχόμενο του μαθήματος στο Τμήμα μας καινοτομεί σε σχέση με τη διεθνή πρακτική οπλίζοντας τους πρωτοετείς φοιτητές με γνώσεις που θα χρησιμοποιήσουν συγκριτικά και στη γενικότερη δομή των τουρκικών σπουδών που ακολουθούν στο Τμήμα μας.

Βάση του και σχεδόν συνέχειά του είναι τα μαθήματα ‘Εισαγωγή στο Ισλάμ: Αραβικός Πολιτισμός Ι’ και ‘Αραβικός Πολιτισμός ΙΙ», ώστε να υπάρχει γνώση γύρω από το Ισλάμ και τον κόσμο όπου αναπτύχθηκε. Για τη βυζαντινή ιστορία, θεωρείται ενεργή η γνώση της λυκειακής παιδείας.

3. Η ανάπτυξη του περιεχομένου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις δεκατρείς (13) παραδόσεις ανά εξάμηνο, του μαθήματος.

Κύριοι άξονες (Διδακτέα ύλη)

1. Σύντομη αναφορά στην ιστορία του Βυζαντίου

2. Εποχές: κατάτμηση του ιστορικού χρόνου στο Βυζάντιο και τον αραβικό κόσμο. Συμπτώσεις και αποκλίσεις

3. Καταλυτικές μάχες και στιγμές ανάμεσα στο βυζαντινό και αραβικό κόσμο

4. Προσωπικότητες του Βυζαντίου που σχετίστηκαν με Άραβες. / Προσωπικότητες των Αράβων που σχετίστηκαν με Βυζαντινούς

5. Χριστιανισμός και Ισλάμ

6. Μυστικισμός στο χριστιανικό Βυζάντιο και στον αραβο-ισλαμικό κόσμο

7. Χριστιανικές αραβικές κοινότητες

8. Απολογητική των χριστιανών και των Μουσουλμάνων.

9. Πολιτική στο Βυζάντιο και τον Ισλαμικό κόσμο.

10. Μορφές διοίκησης Βυζάντιο – αραβικός κόσμος. Σύγκριση. Το κανονικό δίκαιο και η σαρία

11. Οικονομία και φορολογία στους δυο κόσμους

12. Γράμματα και συνεργασίες. Το Φιχρίστ, η Μυριόβιβλος κλπ

 

4. Τρόπος εξέτασης του μαθήματος, με έμφαση και προτεραιότητα στη γνώση των φοιτητών αλλά και στις συνδυαστικές ικανότητές τους, εστιασμένες θεματικά στους στόχους του μαθήματος:

Πέραν της γραπτής εξέτασης, υπάρχει και μια υποχρεωτική πρόοδος που ανακεφαλαιώνει τα ιστορικά στοιχεία του μαθήματος. Για την πρόοδο και το ακριβές περιεχόμενο, γίνεται συζήτηση με τους φοιτητές.

 

5. Η ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Ακολουθείται η βασική διαδικασία αξιολόγησης του Τμήματος σύμφωνα με τα μοντέλα της ΑΔΙΠ (ερωτηματολόγια προς τους φοιτητές). Παράλληλα, επιδιώκεται η συγκέντρωση της αξιολογικής εμπειρίας των φοιτητών στο μέσον του εξαμήνου, με την χρήση συντετμημένων και θεματικά στοχευμένων ερωτηματολογίων (ενδιάμεση αξιολόγηση από τους φοιτητές).

 

6. Η βασική και η ενδεικτική βιβλιογραφία του μαθήματος καθώς και τα διανεμόμενα συγγράμματα.

ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Haldon, John, Βυζάντιο, μια ιστορία, εκδόσεις Ελληνιικά Γράμματα, Αθήνα 2007.

Β. Lewis, Οι Άραβες στην Ιστορία, εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα 1996.

Guillou, André, Ο βυζαντινός πολιτισμός, εκδόσεις Ελληνιικά Γράμματα, Αθήνα 1996.

Hourani, Albert, Ιστορία του Αραβικού κόσμου, εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2009.

Koder J., Το Βυζάντιο ως χώρος. Εισαγωγή στην Ιστορική Γεωγραφία της Ανατολικής Μεσογείου στη Βυζαντινή Εποχή, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2004.

Endress, G., ISLAM - Μια εισαγωγή στην ιστορία του. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα ΧΧΧ

Oxford Dictionary of Byzantium (ηλεκτρονική μορφή της έκδοσης του 1991, Oxford University Press www.oxford-byzantium.com

 

ΕΝΔΕIΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ελληνόγλωσση

Endress Gerhard and Kruk Remke (ed.), The Ancient tradition in Christian and Islamic hellenism.Studies on the Transmission of Greek Philosophy and Sciences dedicated to H.J. Drossaart Lulofs on his ninetieth birthday., Leiden, Research School CNWS: School of Asian,African and Amerindian Studies, 1997 (CNWS Publications, 50).

Πρόδρομος Ι. Ακανθόπουλος, 'Κώδικας Ιερών Κανόνων', έκδ. Γ', Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2006

Αγγελική Ζιάκα, Μεταξύ πολεμικής και διαλόγου. Το Ισλάμ στην Βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεότερη ελληνική γραμματεία, εκδόσεις Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη, 2010.

Γούτας Δημήτρης, Η αρχαία ελληνική σκέψη στον αραβικό πολιτισμό, (μετάφραση Μαρία Μακρή), εκδόσεις Περίπλους, Αθήνα 2002.

 

7. Οι εργαστηριακές και λοιπές υποστηρικτικές υποδομές που απαιτούνται στο πλαίσιο του μαθήματος.

Δεν υφίστανται.

 

8. Οι τυχόν συμπληρωματικές εκπαιδευτικές και ακαδημαϊκές δραστηριότητες που εξασφαλίζονται (ή μπορούν να εξασφαλιστούν) στο πλαίσιο του μαθήματος (π.χ. εργαστήρια προσομοίωσης, ημερίδες, ανοικτές εκδηλώσεις, επαφές με ερευνητικούς και παραγωγικούς φορείς εκτός της πανεπιστημιακής μας κοινότητας, κ.λπ.)

Δεν υφίσταται.