Ελληνικά » 70072 Στρατός και πολιτική ελίτ στη σύγχρονη Τουρκία

70072 Στρατός και πολιτική ελίτ στη σύγχρονη Τουρκία

 

Ευθυμία Κάννερ

Λέκτορας

canner[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Γενικό περίγραμμα –στόχοι μαθήματος

Στο συγκεκριμένο μάθημα επιχειρείται η διερεύνηση πτυχών της παρουσίας του στρατού στην πολιτική ζωή και στην κοινωνία της Τουρκίας όπως:

 

  • Ο ρόλος του στρατού ως κηδεμόνα της πολιτικής ζωής.

  • Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα στην πολιτική ζωή της Τουρκίας.

  • Η κοινωνική νομιμοποίηση της θέσης του στρατού.

  • Οι δομές της κοινωνίας που καθιστούν δυνατή αυτή τη νομιμοποίηση επιτρέποντας στο στρατό να διατηρεί την συγκεκριμένη θέση του στα πλαίσιά της.

  • Η κοινωνική προέλευση των αξιωματικών του στρατού, ανώτερων και κατώτερων. Η σχέση που αυτοί διατηρούν με τις κοινωνικές ομάδες προέλευσής τους.

  • Οι κοινωνικές προσδοκίες από την απασχόληση στο στρατό.

  • Το θεσμικό και ιδεολογικό πλαίσιο που προσδίδει στο στρατό τη θέση που κατέχει.

  • Ο ρόλος του στρατού ως φορέα της επίσημης εθνικής ιδεολογίας.

  • Ο ρόλος του στρατού στην τουρκική οικονομία.

  • Η μορφή οικονομικής ανάπτυξης στην οποία ανταποκρίνεται η θέση που κατέχει ο στρατός στην Τουρκία.

  • Οι αλλαγές που υπέστη η θέση αυτή τα τελευταία χρόνια, κατά τη διακυβέρνηση του ΑΚΡ.

 

Εξετάζεται πρωτογενές υλικό –επίσημα κείμενα στρατιωτικών φορέων, πολιτικές αναλύσεις, ειδησεογραφία κλπ. - ενώ τα ζητήματα που ανακύπτουν από αυτό εντάσσονται στο ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο και στο σχετικό θεωρητικό προβληματισμό, με τη βοήθεια της βιβλιογραφίας. Το μάθημα διεξάγεται υπό μορφή διαλόγου βάσει του πρωτογενούς υλικού και της βιβλιογραφίας που αναρτώνται στην ηλεκτρονική τάξη.

 

Έτσι επιδιώκεται να καταστούν οι φοιτητές ικανοί να:

  • Να αντιληφθούν το ρόλο του στρατού στην Τουρκία στις ιστορικές του διαστάσεις, να τον αντιληφθούν, δηλαδή ως κοινωνικά μεταβαλλόμενο.

  • Να κατανοήσουν την αμφίδρομη σχέση μεταξύ του στρατού και εθνικιστικής ιδεολογίας.

  • Να αντιληφθούν τον πολιτικό ρόλο του στρατού σε συνάρτηση με τις κοινωνικές και οικονομικές δομές της χώρας.

  • Να ερμηνεύσουν υπό το παραπάνω πρίσμα τις αλλαγές στη θέση του στρατού τα τελευταία χρόνια.

 

Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής

Tο μάθημα διδάσκεται, επίσης, στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Κύπρου, ως μάθημα, περιορισμένης επιλογής.

 

Θεματικές ενότητες


  1. Εισαγωγή: η έννοια του μιλιταρισμού.

  2. Χαρακτηριστικά του τουρκικού μιλιταρισμού.

  3. Στρατός και πολιτική ιδεολογία στην Τουρκία: το χρονικό μιας σχέσης Ι

  4. Στρατός και πολιτική ιδεολογία στην Τουρκία: το χρονικό μιας σχέσης ΙΙ

  5. Στρατός και κοινωνικό status.

  6. Κοινωνική νομιμοποίηση του ρόλου του στρατού.

  7. Ο στρατός ως φορέας του τουρκικού εθνικισμού.

  8. Ο οικονομικός ρόλος των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων Ι

  9. Ο οικονομικός ρόλος των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων ΙΙ

  10. Στρατός και κοινωνικά κινήματα στην Τουρκία Ι

  11. Στρατός και κοινωνικά κινήματα στην Τουρκία ΙΙ

  12. Στρατός και ΑΚΡ: οι διαγραφόμενες προοπτικές στις σχέσεις τους.

  13. Συζήτηση/ σύνοψη μεθοδολογικών ζητημάτων. Παρουσίαση εργασιών.

 

Εξέταση

Οι φοιτητές αξιολογούνται με βάση τις τελικές εξετάσεις και την πρόοδο ή την εκπόνηση των γραπτών εργασιών. Η τελική βαθμολογία του μαθήματος προκύπτει κατά 70% από τις εξετάσεις και κατά 30% από την πρόοδο ή τη γραπτή εργασία. Το θέμα της γραπτής εργασίας καθορίζεται με βάση τα ενδιαφέροντα των φοιτητών, σε συνεννόηση με τη διδάσκουσα. Ο στόχος της εργασίας εντάσσεται στους μαθησιακούς στόχους του μαθήματος: στην εξοικείωση των φοιτητών με τα βασικά ζητήματα που αφορούν την πολιτική παρουσία του στρατού και το κοινωνικό status των μελών του, αλλά και την μελέτη/ επεξεργασία τουρκικών πρωτογενών πηγών. Από τη διδάσκουσα προτείνονται πρωτογενείς πηγές, βιβλιογραφία και δικτυογραφία. Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, οι φοιτητές επικοινωνούν με τη διδάσκουσα ηλεκτρονικά ή στις ώρες γραφείου για οποιοδήποτε σχετικό πρόβλημα. Περαιτέρω υποστήριξη αποτελεί η παρουσίαση των εργασιών στο τελευταίο μάθημα, με τις παρατηρήσεις που οι φοιτητές λαμβάνουν από τη διδάσκουσα και τους συμφοιτητές τους.

 

Εσωτερική αξιολόγηση του μαθήματος

Ακολουθείται η βασική διαδικασία αξιολόγησης του Τμήματος σύμφωνα με τα μοντέλα της ΑΔΙΠ (ερωτηματολόγια προς τους φοιτητές).

 

Διανεμόμενο σύγγραμμα

Insel, Ahmet –Bayramoğlu, Ali (επιμ.), Ο τουρκικός στρατός. Ένα πολιτικό κόμμα, μια κοινωνική τάξη, μτφρ., Κωνσταντίνα Ανδριανοπούλου, Αμαρυλλίς Λογοθέτη, Ηλεάνα Μορώνη, επιμέλεια, Σία Αναγνωστοπούλου- Στρατής Μπουρνάζος, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2007.

 

ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Insel, Ahmet –Bayramoğlu, Ali (επιμ.), Ο τουρκικός στρατός. Ένα πολιτικό κόμμα, μια κοινωνική τάξη, μτφρ., Κωνσταντίνα Ανδριανοπούλου, Αμαρυλλίς Λογοθέτη, Ηλεάνα Μορώνη, επιμέλεια, Σία Αναγνωστοπούλου- Στρατής Μπουρνάζος, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2007.

Καραμπελιάς, Γεράσιμος, Ο ρόλος των ενόπλων δυνάμεων στην πολιτική ζωή της Τουρκίας και της Ελλάδας. Συγκριτική ανάλυση των μεταπολεμικών στρατιωτικών επεμβάσεων, 1945-1980, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2009.

Lewis, Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τόμος Ι: Τα στάδια της ανάδυσης, μτφρ. Π. Κωνσταντέας, επιμέλεια- μετάφραση-σχολιασμός Στέφανος Παπαγεωργίου, Παπαζήσης, Αθήνα 2001.

–– Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τόμος ΙΙ: Όψεις της αλλαγής, επιμέλεια- μετάφραση-σχολιασμός Στέφανος Παπαγεωργίου, Παπαζήσης, Αθήνα 2001.

Οζκιριμλί Ουμίτ-Σοφός, Σπύρος, Το βάσανο της Ιστορίας. Ο εθνικισμός στην Ελλάδα και στην Τουρκία, Εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2008.

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ελληνόγλωσση

Βερέμης, Θάνος (επιμ.), Η Τουρκία σήμερα. Πολιτεία, κοινωνία, οικονομικά, εξωτερική πολιτική, θρησκεία, Παπαζήσης, Αθήνα 1995.

Kemal, Gazi Mustafa, Nutuk. Ο μέγας ρητορκός, 2 τόμοι, μτφρ., Μάρω Μαυροπούλου, επιστημονική επιμέλεια, Ι.Θ.Μάζης, Παπαζήσης, Αθήνα 2009.

Kızılyürek, Niyazi, Κεμαλισμός. Η γένεση και η εξέλιξη της επίσημης ιδεολογίας της σύγχρονης Τουρκίας, Εκδ. Μεσόγειος/Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006.

Poulton, Hugh, Ημίψηλο, γκρίζος λύκος και ημισέληνος: ο τουρκικός εθνικισμός και η Δημοκρατία της Τουρκίας, μτφρ., Εύα Πέππα, Οδυσσέας, Αθήνα 2000.

Zürcher, Erik J., Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας, μτφρ. Βαγγέλης Κεχριώτης, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004.

 

Ξενόγλωσση

Akay, Hale, “Turkish Armed Forces: Institutional and Military Dimension”, Ali Bayramoğlu - Ahmet İnsel (ed.), Almanac Turkey 2006-2008: Security Sector and Democratic Oversight, TESEV Publications, Κωνσταντινούπολη 2009.

–– Security Sector in Turkey: Questions, Problems, Solutions, Istanbul: TESEV Publications, Κωνσταντινούπολη 2009.

Balta Paker, Evren, “Security Industry and the Construction of (In)security: Understanding a Social Paranoia”, Toplum ve Bilim, no. 115 (2009).

Baransu, Mehmet, Karargâh [Στρατηγείο], Kara Kutu Yayınları, Κωνσταντινούπολη 2010.

Bayramoğlu, Ali and İnsel, Ahmet (ed), Almanac Turkey 2006-2008: Security Sector and Democratic Oversight, TESEV Publications, Κωνσταντινούπολη 2009.

Çelik, Seydi, Osmanlı’dan Günümüze Devlet ve Asker. Askeri Bürokrasinin Sistem İçindeki Yeri [Το κράτος και ο στρατός από την Οθωμανική περίοδο ως τις μέρες μας. Το εσωτερικό της στρατιωτικής γραφειοκρατίας], Salyangoz, Κωνσταντινούπολη 2008.

Dündar Can-Kazdağlı Celal, Ergenekon. Devlet Içinde Devlet [Εργκένεκον. Κράτος εν κράτει] Imge Kitabevi, Άγκυρα 1997.

Evin, Ahmet- Heper, Metin (ed.), State, Democracy and the Military in Turkey in the 1980s, Walter de Gruyter, Βερολίνο και Νέα Υόρκη 1988.

Kayalı Kurtuluş, Ordu ve Siyaset: 27 Mayıs-12 Mart [Στρατός και πολιτική: 27 Μαΐου- 12 Μαρτίου], Iletişim Yayınları, Κωνσταντινούπολη 1994.

Günlük-Şenesen, Gülay, “The Role of Defence on External Ιndebtedness: An Assessment of Turkey”, Defence and Peace Economics, 15/ 2 (2004).

–– 1980-2001 Türkiyede Savunma Harcamaları ve Ekonomik Etkileri [Οι αμυντικές δαπάνες στην Τουρκία την περίοδο 1980-2001 και οι οικονομικές επιπτώσεις τους], TESEV Publications, Κωνσταντινούπολη 2002.

Özdemir Hikmet, Rejim ve Asker [Καθεστώς και στρατός], Iletişim Yayınları, Κωνσταντινούπολη 1989.

Parla, Taha, “Mercantile Militarism in Turkey, (1960-1998), New Perspectives on Turkey, 19 (1998).

Turkish Studies 2/12 (2011), Special Issue: Civil-Military Relations in Turkey.

 

Δικτυογραφία

http://www.msb.gov.tr/

http://www.tesev.org.tr/

http://www.todayszaman.com/

http://webarsiv.hurriyet.com.tr

http://www.turksolu.org/

http://www.tsk.tr/

 

Συμπληρωματικές εκπαιδευτικές και ακαδημαϊκές δραστηριότητες

Προβολές power point.