Ελληνικά » 70074 Εθνοθρησκευτικές ομάδες και όψεις του Ισλάμ στη σύγχρονη Τουρκία

70074 Εθνοθρησκευτικές ομάδες και όψεις του Ισλάμ στη σύγχρονη Τουρκία

 

Herve Georgelin

Λέκτορας

hgeorgelin[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος (συμφώνως προς το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποίαν το μάθημα προσφέρεται).

Το μάθημα προσφέρεται στο Z’ εξάμηνο σπουδών και είναι μάθημα υποχρεωτικό στην κατεύθυνση «Ιστορία, Πολιτική και Κοινωνία». Αντικείμενο του μαθήματος είναι η μελέτη των εθνικο-θρησκευτικών ομάδων και μειονοτήτων, καθώς και των εκφάνσεων του ορθόδοξου και ετερόδοξου Ισλάμ στην σύγχρονη Τουρκία.

Το μάθημα πραγματεύεται τις πολιτικές εκτουρκισμού (και εκ-σουνιτισμού) που έχει εφαρμόσει το τουρκικό κράτος εις βάρος διαφορετικών μειονοτήτων και πληθυσμιακών ομάδων (Αρμενίων, Εβραίων, Ελλήνων, Κούρδων, Αλεβιτών) αλλά και τη σημερινή κατάσταση των μειονοτήτων στην Τουρκία. Επίσης εξετάζεται το φαινόμενο του ταγματικού Ισλάμ καθώς και ο ρόλος του θεσμικού (κρατικού) Ισλάμ.

Μέσω της ιστορικής μελέτης και της γεωπολιτικής ανάλυσης των γεγονότων, των ιδεολογιών και της εφαρμοσμένων πολιτικών - και με τη χρήση ελληνικής και ξενόγλωσσης βιβλιογραφίας - επιδιώκεται η κριτική γνώση και εμβάθυνση στο θέμα της συνύπαρξης και των συγκρούσεων μεταξύ του κράτους και των μειονοτήτων/πληθυσμιακών ομάδων στην Τουρκία.

Η διδασκαλία γίνεται με τη μορφή διαλέξεων.

Ανάπτυξη του περιεχομένου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις 13 παραδόσεις του εξαμήνου.

1. Εισαγωγή στο μάθημα – Περιεχόμενο και στόχοι μαθήματος, μεθοδολογία, βιβλιογραφία.

2. Οι μη τουρκικές, μη σουνιτικές κοινότητες και ομάδες - Πολιτικές εθνικής και θρησκευτικής ομογενοποίησης στην Τουρκία.

3. Πολιτικές και νόμοι διακρίσεων / Ο φόρος περιουσίας

4. Οι Εβραίοι στην Τουρκία – Τα «Θρακικά» γεγονότα (1934)

5. Οι Αρμένιοι στην Τουρκία – To ζήτημα της γενοκτονίας των Αρμενίων και η σημερινή Τουρκία

6. Οι Κούρδοι στην Τουρκία

7. Οι Κούρδοι και οι πολιτικές του τουρκικού κράτους / Διαστάσεις του Κουρδικού

8. Ο Ελληνισμός στην Τουρκία

9. Τα Σεπτεμβριανά

10. Ο αλεβιτισμός στην Τουρκία – Οι αλεβίτες, το ορθόδοξο σουνιτικό Ισλάμ και η κρατική πολιτική

11. Μυστικά ισλαμικά τάγματα, οργανώσεις και δίκτυα / Ο ρόλος, οι δομές και οι στόχοι (Ι)

12. Μυστικά ισλαμικά τάγματα, οργανώσεις και δίκτυα / Ο ρόλος, οι δομές και οι στόχοι (ΙΙ)

13. Συμπεράσματα

Τρόπος εξέτασης του μαθήματος

Α) Γραπτή εξέταση, με συντελεστή βαθμολογίας 100%, ή

Β) Συνδυασμός γραπτής εξέτασης με συντελεστή βαθμολογίας 60% και γραπτής βοηθητικής εργασίας 5000 λέξεων με συντελεστή βαθμολογίας 40%.

Η κατάθεση των γραπτών εργασιών, λαμβάνεται υπ’ όψιν στη στρογγυλοποίηση της τελικής βαθμολογίας του φοιτητή (το ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής του ΕΚΠΑ δεν δέχεται πεδία με δεκαδική βαθμολογία). Η κάθε γραπτή βοηθητική εργασία είναι ατομική. Οι εργασίες πρέπει να κατατίθενται ολοκληρωμένες μέχρι την ημέρα των εξετάσεων του μαθήματος (στην περίοδο των εξετάσεων του Χειμερινού Εξαμήνου). Η ακριβής ημερομηνία κατάθεσης της εργασίας του φοιτητή πιστοποιείται από την κατάθεσή της στο e-class ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση του διδάσκοντος καθηγητού.

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Ακολουθούνται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΙΠ με ερωτηματολόγια συμπληρούμενα ανωνύμως από τους φοιτητές.

Βιβλιογραφία

Συγγράμματα

Γκιουβέν, Ντιλέκ, Εθνικισμός, κοινωνικές μεταβολές και μειονότητες: Τα επεισόδια εναντίον των μη μουσουλμάνων της Τουρκίας (6/7 Σεπτεμβρίου 1955) (Εστία, Αθήνα, 2006) [Güven, Dilek, 6-7 Eylül Olayları: Cumhuriyet Dönemi Azınlık Politikaları ve Stratejileri Bağlamında (İletişim, İstanbul, 2006)]

Μάζης, Ιωάννης Θ., Μυστικά Ισλαμικά Τάγματα και Πολιτικο-Οικονομικό Ισλάμ στη σύγχρονη Τουρκία (Προσκήνιο, Αθήνα, 2002)

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Μειονότητες, τουρκισμός και κρατική πολιτική στην Τουρκία (γενικά)

Aktar, Ayhan, Varlık vergisi ve “Türkleştirme” politikaları (İstanbul, 2000)

Aktar, Ayhan, «“Turkification” Policies in the Early Republican Era», in Catharina Duft (ed.), Turkish Literature and Cultural Memory: “Multiculturalism” as a Literary Theme after 1980 (Wiesbaden, 2009), pp. 29-62.

Dündar, Fuat, Οι μειονότητες στην Τουρκία – Σύμφωνα με τις επίσημες απογραφές της στατιστικής υπηρεσίας της Τουρκίας (Αθήνα, 2007)

Οκτέ, Φαΐκ, Varlik Vergisi: Ο ληστρικός Νόμος του Φόρου Περιουσίας των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης (Αθήνα, 1998)

Gagaptay, Soner, Islam, Secularism and nationalism in modern Tuerkey: Who is a Turk? (London and New York, 2006)

Keyder, Çağlar, State and Class in Turkey: A Study in Capitalist Development (London, 1987)

Kieser, Hans Lukas (ed.), Turkey Beyond Nationalism: Towards Post-Nationalist Identities (London, 2006)

Landau, Jacob, Pan-Turkism: From Irredentism to Cooperation (Bloomington, 1995)

Oran, Baskın, Atatürk Milliyetçiliği:Resmi Ideoloji Dışında Bir İnceleme (Ankara, 1988)

Seufert, Günter, Café Istanbul - Alltag, Religion und Politik in der modernen Türkei (München, 1999)

Üstel, Füsun, İmparatoluktan Ulus-Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları 1912-1931 (İstanbul, 2010 [1997])

Üstel, Füsun, “Makbul Vatandaş” ın peşinde – ΙΙ. Meşrutiyet’ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi, (İstanbul 2011 [2004])

George, Pierre, Géopolitique des minorités (Paris, 1984)

Μουσταφά Κεμάλ, Νutuk – Ο μέγας ρητορικός, 2 τόμοι, Μετάφραση: Μάρω Μαυροπούλου (Αθήνα, 2009)

Dündar, Fuat, Οι μειονότητες στην Τουρκία – Σύμφωνα με τις επίσημες απογραφές της στατιστικής υπηρεσίας της Τουρκίας (Αθήνα, 2007)

 

Αρμένιοι

Akçam, Taner, Μια επαίσχυντη πράξη: Η γενοκτονία των Αρμενίων και το ζήτημα της τουρκικής ευθύνης (Αθήνα, 2007)

Bloxham, Donald, The Great game of Genocide (Oxford, 2005)

 

Εβραίοι

Baer, Marc, “Turkish Nationalism and the Dönme”, in Hans Lukas Kieser (ed.), Turkey Beyond Nationalism: Towards Post-Nationalist Identities, (London, 2006), pp. 67-73

Bali, Rifat, A scapegoat for all seasons: The Dönmes or Crypto-Jews of Turkey (Istanbul and Piscataway, NJ, 2010)

 

Ελληνισμός

Alexandris, Alexis, The Greek Minority of Istanbul and Greek-Turkish Relations 1918-1974 (Athens, 1992, 2nd ed.).

Αναστασιάδου, Μερόπη - Dumont, Paul, Οι Ρωμιοί της Πόλης- Τραύματα και προσδοκίες (Αθήνα, 2007)

Βρυώνης, Σπύρος, Ο μηχανισμός της καταστροφής: Το τουρκικό πογκρόμ της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου 1955 και ο αφανισμός της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης (Αθήνα, 2007)

 

Κούρδοι

Bozarslan, Hamit, “Kurds and the Turkish State”, in R. Kasaba (ed.), Cambridge History of Modern Turkey, (Cambridge, 2008), pp. 333-356.

Gürbey, Gülistan, «The urgency of post-nationalist perspectives: ‘Turkey for the Turks’ or an open society? On the Kurdish conflict», in Hans Lukas Kieser (ed.), Turkey Beyond Nationalism: Towards Post-Nationalist Identities, (London, 2006), pp. 155-163

Olson, Robert, “Five Stages of Kurdish Nationalism 1890-1980”, Journal of Muslim Minority Affairs, Vol. 12, issue 2, July 1991, pp. 391- 409

Strohmeier, Martin & Lale Yalçın-Ηeckman, Die Kurden: Geschichte, Politik, Kultur (München, 2000)

Van Bruinessen, Martin, Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan (London and New Jersey 1992)

 

Αλεβίτες

Shankland, David, Ισλάμ και κοινωνία στην Τουρκία (Αθήνα, 2003)

Shankland, David, The Alevis in Turkey: The Emergence of a Secular Islamic Tradition (London, 2003)