Ελληνικά » 70080 Νέες τεχνολογίες και μετάφραση II

70080 Νέες τεχνολογίες και μετάφραση II

 

Ιωάννης Σαριδάκης

Επίκουρος Καθηγητής

iesaridakis[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

1. Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος σύμφωνα με το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποίαν το μάθημα προσφέρεται.

Το μάθημα προσφέρεται και στις δύο κατευθύνσεις του προγράμματος σπουδών. Σκοπός του είναι η εμβάθυνση και -κυρίως- η πρακτική εφαρμογή των γνώσεων που αποκτήθηκαν στην πρώτη ενότητα (Ι) του γνωστικού αντικειμένου και η επίγνωση της ανάπτυξης πληροφοριακής υποδομής προστιθέμενης αξίας, με πρακτικό και ερευνητικό αντίκρυσμα, στο μεταφραστικό περιβάλλον. Ιδιαιτέρως στοχεύεται η αποδέσμευση των φοιτητών από συγκεκριμένες τεχνολογικές πλατφόρμες και η σταδιακή μύησή τους στις ερευνητικές και μεθοδολογικώς-τεχνολογικώς παραγωγικές δραστηριότητες των μεταφραστικών περιβαλλόντων.

2. Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

Το γνωστικό αντικείμενο, καθώς επιδιώκει τη διασύνδεση της μεταφραστικής κατάρτισης των φοιτητών με τα συστήματα υποδομής για την πληροφοριακή υποστήριξη της μεταφραστικής πράξης, εγγράφεται με τον αυτό ή συναφή τίτλο στα εγκύκλια προγράμματα, σχεδόν όλων των πανεπιστημιακών Τμημάτων που εστιάζουν εν όλω ή εν μέρει στις μεταφραστικές σπουδές. Δεδομένου του εφαρμοσμένου χαρακτήρα του, σε κάθε περίπτωση επιδιώκεται να υπάρχει επαρκής συσχέτιση μεταξύ της γνώσης που κατακτάται στο πλαίσιο του μαθήματος, με το ειδικότερο θεματικό πεδίο εστίασης των σπουδών των διδασκομένων. Κατά κανόνα και με αναφορά στην πλειονότητα των συγγενών προγραμμάτων σπουδών, το παραπάνω διδακτικό μοντέλο εστιάζει στη μύηση και αξιοποίηση συστημάτων διαχείρισης μεταφραστικών παραδειγμάτων (μεταφραστικών μνημών) και ορολογίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος, ωστόσο, εστιάζουμε περαιτέρω στο σύνολο των παραμέτρων και κατηγοριών πληροφοριακών συστημάτων που αξιοποιούνται στα σύγχρονα παραγωγικά περιβάλλοντα της Μετάφρασης, όσο και στις μεθοδολογικές πτυχές της λειτουργίας τους.

Κατά συνέπεια, οι στόχοι του μαθήματος είναι συνοπτικώς:

η παρουσίαση του θεωρητικού και ερευνητικού υποβάθρου της τρέχουσας πληροφοριακής-τεχνολογικής πραγματικότητας του μεταφραστικού περιβάλλοντος και η κριτική παρουσίαση της αλληλεπίδρασής του με τις παραδοσιακές μεταφραστικές τεχνικές,

η παρουσίαση των μεθοδολογικών παραμέτρων που διέπουν τη λειτουργία ενός σύγχρονου μεταφραστικού περιβάλλοντος, στο επίπεδο τόσο του σχεδιασμού όσο και της πρακτικής και η δόμηση ενός ιεραρχημένου μοντέλου ροής του μεταφραστικού έργου,

η μύηση των φοιτητών στα σύγχρονα υπολογιστικά εργαλεία που υποστηρίζουν τη μεταφραστική πράξη και η ανάπτυξη της ικανότητάς τους να αξιοποιούν τη νέα, και διαρκώς εξελισσόμενη, τεχνογνωσία υποστήριξης της μεταφραστικής πράξης, με επίγνωση των εγγενών μεθοδολογικών και λειτουργικών περιορισμών των ειδικότερων πληροφοριακών συστημάτων,

η παρουσίαση του βαθμού αξιοποίησης ελληνικής τεχνογνωσίας υποστήριξης της μεταφραστικής πράξης, με δείγματα από μεταφραστικά περιβάλλοντα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

3. Ανάπτυξη του μαθήματος σε θεματικές ενότητες και διδασκαλία του

Τα επί μέρους πεδία που καλύπτονται στο πλαίσιο της ενότητας αυτής του μαθήματος είναι:

Μεθοδολογία και βασικές τεχνολογίες διαχείρισης πληροφοριών στο μεταφραστικό περιβάλλον

Αρχές και τεχνολογίες συστημάτων διαχείρισης μεταφραστικού έργου

Διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των ανωτέρω τεχνολογιών και συστημάτων με εφαρμογές Υπολογιστικής Γλωσσολογίας, καθώς και με συστήματα διαχείρισης και ανάλυσης σωμάτων κειμένων (corpora) για την ανάκτηση κειμενικής (κυρίως λεξιλογικής-σημασιολογικής) πληροφορίας.

Όπως και στην ενότητα Ι του γνωστικού αντικειμένου, βασικές αρχές διαλειτουργικότητας εφαρμογών λογισμικού CAT και μεικτά πληροφοριακά-λειτουργικά περιβάλλοντα (Windows, Linux, MacOS).

Η διδασκαλία των μαθημάτων, γίνεται κατά κύριο λόγο, στα εργαστήρια ΗΥ του Τμήματος, με χρήση ενδεικτικών εφαρμογών CAT.

Σημειώνεται ότι η παρακολούθηση του μαθήματος προϋποθέτει βασικές γνώσεις Πληροφορικής (ικανοποιητική χρηστική ικανότητα) ως το ελάχιστο γνωσικό υπόβαθρο, με βάση τόσο τον οικείο προσδιορισμό όσο και τη διεθνή πρακτική.

4. Τρόπος εξέτασης του μαθήματος

Η εξέταση στο μάθημα γίνεται μέσω υποχρεωτικών απαλλακτικών εργασιών. Αναλόγως του βαθμού δυσκολίας τους, οι εργασίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές. Μέσω των απαλλακτικών εργασιών επιδιώκεται η σύνθεση, κατά ακαδημαϊκό έτος, ενός ικανού corpus θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων στο οικείο πεδίο, καθώς και η σταδιακή μύηση των φοιτητών στις τεχνικές αξιοποίησης των υπολογιστικών συστημάτων CAT στο σύγχρονο μεταφραστικό περιβάλλον. Για τη βαθμολόγηση των εργασιών, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η παρουσίασή τους στο τέλος του εξαμήνου. Αναλόγως δε της κατ' έτος θεματικής τους εστίασης, μπορεί να προγραμματίζεται η παρουσίασή τους στο πλαίσιο ad hoc εργαστηρίου (workshop).

5. Βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος

Η αξιολόγηση της εκπαιδευτικής λειτουργίας (διδακτικής, ερευνητικής) ακολουθεί τις βασικές κατευθύνσεις και τη μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης του Τμήματος.

6. Βασική και Ενδεικτική Βιβλιογραφία του Μαθήματος

Βασική βιβλιογραφία

Σαριδάκης, Ι. (2011). Ειδική Μετάφραση και Μεταφραστική Τεχνολογία. Αθήνα: Παπαζήσης (διανεμόμενο σύγγραμμα).

Bowker, L. (2002). Computer-Aided Translation Technology: A Practical Introduction. Ottawa: University of Ottawa Press.

Quah, C.K. (2006). Translation and Technology. London: Palgrave Macmillan.

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Austermühl, F. (2001). Electronic Tools for Translators. Manchester: St. Jerome.

Bédard, C. (2000). Translation Memory Seeks Sentence-oriented Translator... Traduire 186.

Bowker, L. (2005). Productivity vs. Quality? A Pilot Study on the Impact of Translation Memory Systems, Localisation Focus. 4: 13-20.

Bowker, L., Pearson, J. (2002). Working with Specialized Language: A Practical Guide to Using Corpora. London: Routledge.

Brislin, R.W. (1981). Cross-cultural Encounters. Face-to-Face Interaction. New York: Pergamon Press.

Cabré, M.T. (1998). Terminology. Theory, Methods and Applications. Amsterdam: John Benjamins.

Catford, J.C. (1965). A Linguistic Theory of Translation. An Essay in Applied Linguistics. London: OUP.

Chesterman, A. (1997). Memes of Translation. The Spread of Ideas in Translation Theory. Amsterdam: John Benjamins.

Esselink, B. (2000). A Practical Guide to Localisation. Amsterdam: John Benjamins.

Gouadec, D. (2007). Translation as a Profession. Amsterdam: John Benjamins.

Lagoudaki, Elina (2008). Expanding the Possibilities of Translation Memory Systems. From the Translator's Wishlist to the Developer's Design.PhD Thesis, University of London (Imperial College London).

Malone, J. (1988). The Science of Linguistics in the Art of Translation: Some Tools From Linguistics for the Analysis and Practice of Translation. NY: State University of New York Press.

Nord, C. (1997). Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester: St. Jerome.

Nord, C. (31995). Textanalyse und Übersetzen. Theoretische Grundlagen, Methode und didaktische Anwendung einer Übersetzungs- relevanten Textanalyse. Heidelberg: Groos.

Olohan, M. (2000). Intercultural Faultlines. Manchester: St. Jerome.

Pym, A. (2004). The Moving Text. Translation, Localisation and Distribution. Amsterdam: John Benjamins.

Pym, A. (2010). Exploring Translation Theories, London: Routledge, 2010.

Pym, A., Perekrestenko A., Starink Bram (eds) (2006). Translation Technology and its Teaching. Tarragona: Intercultural Studies Group, Universitat Rovira i Virgili.

Sager, J.C. (1990). A Practical Course in Terminology Processing. Amsterdam: John Benjamins.

Sager, J.C. (1994). Language Engineering and Translation. Consequences of Automation. Amsterdam: John Benjamins.

Saridakis, I.E., Kostopoulou, G. (2007). Modern Trends in the Pedagogy of Specialised Translation: LSP, Text Typology and the Use of IT Tools. Στο: Ahmad, K., Rogers, M. (eds). Evidence-based LSP. Translation, Text and Terminology. Bern: Peter Lang, 573-584.

Snell-Hornby, M., Pöchhacker, F., Kaindi, K. (eds). (1994). Translation Studies. An Interdiscipline. Amsterdam: John Benjamins.

Somers, H. (ed) (2003). Computers and Translation. A Translator's Guide. Amsterdam: John Benjamins.

Véronis, J. (ed) (2000). Parallel Text Processing. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

 

 

Νέες Τεχνολογίες και Μετάφραση ΙΙ

 

(H Εξάμηνο)

 

1. Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος σύμφωνα με το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποίαν το μάθημα προσφέρεται.

 

Το μάθημα προσφέρεται και στις δύο κατευθύνσεις του προγράμματος σπουδών. Σκοπός του είναι η εμβάθυνση και -κυρίως- η πρακτική εφαρμογή των γνώσεων που αποκτήθηκαν στην πρώτη ενότητα (Ι) του γνωστικού αντικειμένου και η επίγνωση της ανάπτυξης πληροφοριακής υποδομής προστιθέμενης αξίας, με πρακτικό και ερευνητικό αντίκρυσμα, στο μεταφραστικό περιβάλλον. Ιδιαιτέρως στοχεύεται η αποδέσμευση των φοιτητών από συγκεκριμένες τεχνολογικές πλατφόρμες και η σταδιακή μύησή τους στις ερευνητικές και μεθοδολογικώς-τεχνολογικώς παραγωγικές δραστηριότητες των μεταφραστικών περιβαλλόντων.



2. Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

Το γνωστικό αντικείμενο, καθώς επιδιώκει τη διασύνδεση της μεταφραστικής κατάρτισης των φοιτητών με τα συστήματα υποδομής για την πληροφοριακή υποστήριξη της μεταφραστικής πράξης, εγγράφεται με τον αυτό ή συναφή τίτλο στα εγκύκλια προγράμματα, σχεδόν όλων των πανεπιστημιακών Τμημάτων που εστιάζουν εν όλω ή εν μέρει στις μεταφραστικές σπουδές. Δεδομένου του εφαρμοσμένου χαρακτήρα του, σε κάθε περίπτωση επιδιώκεται να υπάρχει επαρκής συσχέτιση μεταξύ της γνώσης που κατακτάται στο πλαίσιο του μαθήματος, με το ειδικότερο θεματικό πεδίο εστίασης των σπουδών των διδασκομένων. Κατά κανόνα και με αναφορά στην πλειονότητα των συγγενών προγραμμάτων σπουδών, το παραπάνω διδακτικό μοντέλο εστιάζει στη μύηση και αξιοποίηση συστημάτων διαχείρισης μεταφραστικών παραδειγμάτων (μεταφραστικών μνημών) και ορολογίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος, ωστόσο, εστιάζουμε περαιτέρω στο σύνολο των παραμέτρων και κατηγοριών πληροφοριακών συστημάτων που αξιοποιούνται στα σύγχρονα παραγωγικά περιβάλλοντα της Μετάφρασης, όσο και στις μεθοδολογικές πτυχές της λειτουργίας τους.

Κατά συνέπεια, οι στόχοι του μαθήματος είναι συνοπτικώς:

  • η παρουσίαση του θεωρητικού και ερευνητικού υποβάθρου της τρέχουσας πληροφοριακής-τεχνολογικής πραγματικότητας του μεταφραστικού περιβάλλοντος και η κριτική παρουσίαση της αλληλεπίδρασής του με τις παραδοσιακές μεταφραστικές τεχνικές,

  • η παρουσίαση των μεθοδολογικών παραμέτρων που διέπουν τη λειτουργία ενός σύγχρονου μεταφραστικού περιβάλλοντος, στο επίπεδο τόσο του σχεδιασμού όσο και της πρακτικής και η δόμηση ενός ιεραρχημένου μοντέλου ροής του μεταφραστικού έργου,

  • η μύηση των φοιτητών στα σύγχρονα υπολογιστικά εργαλεία που υποστηρίζουν τη μεταφραστική πράξη και η ανάπτυξη της ικανότητάς τους να αξιοποιούν τη νέα, και διαρκώς εξελισσόμενη, τεχνογνωσία υποστήριξης της μεταφραστικής πράξης, με επίγνωση των εγγενών μεθοδολογικών και λειτουργικών περιορισμών των ειδικότερων πληροφοριακών συστημάτων,

  • η παρουσίαση του βαθμού αξιοποίησης ελληνικής τεχνογνωσίας υποστήριξης της μεταφραστικής πράξης, με δείγματα από μεταφραστικά περιβάλλοντα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

 



3. Ανάπτυξη του μαθήματος σε θεματικές ενότητες και διδασκαλία του

Τα επί μέρους πεδία που καλύπτονται στο πλαίσιο της ενότητας αυτής του μαθήματος είναι:

  • Μεθοδολογία και βασικές τεχνολογίες διαχείρισης πληροφοριών στο μεταφραστικό περιβάλλον

  • Αρχές και τεχνολογίες συστημάτων διαχείρισης μεταφραστικού έργου

  • Διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των ανωτέρω τεχνολογιών και συστημάτων με εφαρμογές Υπολογιστικής Γλωσσολογίας, καθώς και με συστήματα διαχείρισης και ανάλυσης σωμάτων κειμένων (corpora) για την ανάκτηση κειμενικής (κυρίως λεξιλογικής-σημασιολογικής) πληροφορίας.

  • Όπως και στην ενότητα Ι του γνωστικού αντικειμένου, βασικές αρχές διαλειτουργικότητας εφαρμογών λογισμικού CAT και μεικτά πληροφοριακά-λειτουργικά περιβάλλοντα (Windows, Linux, MacOS).

Η διδασκαλία των μαθημάτων, γίνεται κατά κύριο λόγο, στα εργαστήρια ΗΥ του Τμήματος, με χρήση ενδεικτικών εφαρμογών CAT.

Σημειώνεται ότι η παρακολούθηση του μαθήματος προϋποθέτει βασικές γνώσεις Πληροφορικής (ικανοποιητική χρηστική ικανότητα) ως το ελάχιστο γνωσικό υπόβαθρο, με βάση τόσο τον οικείο προσδιορισμό όσο και τη διεθνή πρακτική.

 

4. Τρόπος εξέτασης του μαθήματος

Η εξέταση στο μάθημα γίνεται μέσω υποχρεωτικών απαλλακτικών εργασιών. Αναλόγως του βαθμού δυσκολίας τους, οι εργασίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές. Μέσω των απαλλακτικών εργασιών επιδιώκεται η σύνθεση, κατά ακαδημαϊκό έτος, ενός ικανού corpus θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων στο οικείο πεδίο, καθώς και η σταδιακή μύηση των φοιτητών στις τεχνικές αξιοποίησης των υπολογιστικών συστημάτων CAT στο σύγχρονο μεταφραστικό περιβάλλον. Για τη βαθμολόγηση των εργασιών, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η παρουσίασή τους στο τέλος του εξαμήνου. Αναλόγως δε της κατ' έτος θεματικής τους εστίασης, μπορεί να προγραμματίζεται η παρουσίασή τους στο πλαίσιο ad hoc εργαστηρίου (workshop).

 

5. Βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος

Η αξιολόγηση της εκπαιδευτικής λειτουργίας (διδακτικής, ερευνητικής) ακολουθεί τις βασικές κατευθύνσεις και τη μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης του Τμήματος.

 

6. Βασική και Ενδεικτική Βιβλιογραφία του Μαθήματος

 

Βασική βιβλιογραφία

Σαριδάκης, Ι. (2011). Ειδική Μετάφραση και Μεταφραστική Τεχνολογία. Αθήνα: Παπαζήσης (διανεμόμενο σύγγραμμα).

Bowker, L. (2002). Computer-Aided Translation Technology: A Practical Introduction. Ottawa: University of Ottawa Press.

Quah, C.K. (2006). Translation and Technology. London: Palgrave Macmillan.

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Austermühl, F. (2001). Electronic Tools for Translators. Manchester: St. Jerome.

Bédard, C. (2000). Translation Memory Seeks Sentence-oriented Translator... Traduire 186.

Bowker, L. (2005). Productivity vs. Quality? A Pilot Study on the Impact of Translation Memory Systems, Localisation Focus. 4: 13-20.

Bowker, L., Pearson, J. (2002). Working with Specialized Language: A Practical Guide to Using Corpora. London: Routledge.

Brislin, R.W. (1981). Cross-cultural Encounters. Face-to-Face Interaction. New York: Pergamon Press.

Cabré, M.T. (1998). Terminology. Theory, Methods and Applications. Amsterdam: John Benjamins.

Catford, J.C. (1965). A Linguistic Theory of Translation. An Essay in Applied Linguistics. London: OUP.

Chesterman, A. (1997). Memes of Translation. The Spread of Ideas in Translation Theory. Amsterdam: John Benjamins.

Esselink, B. (2000). A Practical Guide to Localisation. Amsterdam: John Benjamins.

Gouadec, D. (2007). Translation as a Profession. Amsterdam: John Benjamins.

Lagoudaki, Elina (2008). Expanding the Possibilities of Translation Memory Systems. From the Translator's Wishlist to the Developer's Design.PhD Thesis, University of London (Imperial College London).

Malone, J. (1988). The Science of Linguistics in the Art of Translation: Some Tools From Linguistics for the Analysis and Practice of Translation. NY: State University of New York Press.

Nord, C. (1997). Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester: St. Jerome.

Nord, C. (31995). Textanalyse und Übersetzen. Theoretische Grundlagen, Methode und didaktische Anwendung einer Übersetzungs- relevanten Textanalyse. Heidelberg: Groos.

Olohan, M. (2000). Intercultural Faultlines. Manchester: St. Jerome.

Pym, A. (2004). The Moving Text. Translation, Localisation and Distribution. Amsterdam: John Benjamins.

Pym, A. (2010). Exploring Translation Theories, London: Routledge, 2010.

Pym, A., Perekrestenko A., Starink Bram (eds) (2006). Translation Technology and its Teaching. Tarragona: Intercultural Studies Group, Universitat Rovira i Virgili.

Sager, J.C. (1990). A Practical Course in Terminology Processing. Amsterdam: John Benjamins.

Sager, J.C. (1994). Language Engineering and Translation. Consequences of Automation. Amsterdam: John Benjamins.

Saridakis, I.E., Kostopoulou, G. (2007). Modern Trends in the Pedagogy of Specialised Translation: LSP, Text Typology and the Use of IT Tools. Στο: Ahmad, K., Rogers, M. (eds). Evidence-based LSP. Translation, Text and Terminology. Bern: Peter Lang, 573-584.

Snell-Hornby, M., Pöchhacker, F., Kaindi, K. (eds). (1994). Translation Studies. An Interdiscipline. Amsterdam: John Benjamins.

Somers, H. (ed) (2003). Computers and Translation. A Translator's Guide. Amsterdam: John Benjamins.

Véronis, J. (ed) (2000). Parallel Text Processing. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.