Ελληνικά » 70083 Στρατηγικές Σπουδές και Γεωπολιτική Ι : Ζητήματα κατευνασμού

70083 Στρατηγικές Σπουδές και Γεωπολιτική Ι : Ζητήματα κατευνασμού

 

Ηλίας Ηλιόπουλος

Διδάσκων

i_iliopoulos[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του Μαθήματος, σύμφωνα με το πνεύμα και την γενική στόχευση της Κατεύθυνσης, στην οποία το μάθημα προσφέρεται.

Το Μάθημα αυτό εντάσσεται στην Κατεύθυνση «Ιστορία, Πολιτική, Κοινωνία και Οικονομία» του Τμήματος. Εν προκειμένω, οφείλει να σημειωθεί ότι η περιεκτική εξέταση των δομών, σταθερών, μεταβλητών, μορφών και λειτουργιών της Διεθνούς Διπλωματίας, όπως και η εξειδίκευσή τους στον Τομέα των Πολιτικών Κατευνασμού, εντάσσεται στο επιστημονικό πεδίο της Πολιτικής Επιστήμης (και, ιδιαιτέρως, στον κλάδο των Διεθνών Σχέσεων), με γόνιμες επιρροές από τα επιστημονικά πεδία της Διπλωματικής Ιστορίας και της Γεωπολιτικής/Γεωστρατηγικής.

Το Μάθημα καλύπτει ένα αυτοτελές γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος και ένα πλήρη επιστημονικό κλάδο, αυτόν της Θεωρίας και Πράξης της Διεθνούς Διπλωματίας, με το προστιθέμενο εύρος της ειδικής Ιστορικής Ανάλυσης των Πολιτικών Κατευνασμού, όπου αυτές εφαρμόσθηκαν σε διεθνές επίπεδο και σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο και γεωπολιτικό/γεωστρατηγικό περιβάλλον, και με συμπερίληψη της Ανάλυσης Περιοχής.

Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

Κατόπιν σχετικής έρευνάς μας σε συναφείς σύγχρονους Πανεπιστημιακούς Τομείς του ελληνικού και διεθνούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος προκύπτει, επιλεκτικά, η εξής παρουσίαση υποδειγματικής δομής στην διδασκαλία της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Κατευνασμού:

Παρουσίαση της φύσης και των χαρακτηριστικών του διεθνούς συστήματος, της σημασίας, των σκοπών και των μορφών της Διεθνούς Διπλωματίας, της θέσης και του ρόλου της Διπλωματίας ως θεσμού της Διεθνούς Πολιτικής, καθώς και της ιστορικής εξέλιξης των θεσμών και προτύπων της Διπλωματίας.

Κριτική παρουσίαση των κυρίων θεωρητικών προσεγγίσεων των Διεθνών Σχέσεων καθώς και του ρόλου της Διπλωματίας, σύμφωνα με εκάστη εξ αυτών.

Ανάδειξη και κατανόηση του φαινομένου της Ισχύος και της σχέσης μεταξύ Ισχύος και Διπλωματίας.

Ανάδειξη του μεταβαλλόμενου και δυναμικού, μη στατικού, χαρακτήρα της Διεθνούς Διπλωματίας.

Παρουσίαση και κατανόηση του φαινομένου των Διεθνών Κρίσεων και εξέταση των Στρατηγικών Διαχείρισης Κρίσεων.

Αναφορά στο Ζήτημα του Ορθολογισμού των Δρώντων στην Διεθνή Διπλωματία.

Κατανόηση της έννοιας, του περιεχομένου και των σκοπών των Πολιτικών Κατευνασμού.

Εξέταση του συγκεκριμένου ιστορικού πλαισίου και του δεδομένου διεθνούς γεωπολιτικού/γεωστρατηγικού περιβάλλοντος, εντός των οποίων επιλέγονται και ασκούνται Πολιτικές Κατευνασμού, με την συνδρομή περιπτωσιολογικών μελετών και με ιδιαίτερη συνεξέταση των κλασικών Πολιτικών Κατευνασμού .

Ανάδειξη του γεωπολιτισμικού πλαισίου της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Κατευνασμού, με συνεκτίμηση του ρόλου και της σημασίας των πολιτισμικών προσηλώσεων και των ταυτοτήτων.

Χρησιμοποίηση των Αναλύσεων Περιοχής (Regional Analysis) ως εργαλείου για την ερμηνεία και κατανόηση της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Κατευνασμού (Ανατολική Μεσόγειος / Τουρκία, Άπω Ασία).

Παρουσίαση του ακαδημαϊκού-επιστημονικού διαλόγου περί την σκοπιμότητα και αποτελεσματικότητα των Πολιτικών Κατευνασμού, με κριτική παρουσίαση των βασικών τάσεων.

Κατανόηση της πολυμορφίας της Διεθνούς Διπλωματίας και της πολυ-αιτιακής ερμηνεία των Πολιτικών Κατευνασμού καθώς και της υφιστάμενης σχέσης μεταξύ ενδοσυστημικού και διεθνοσυστημικού πεδίου αναφοράς για την πληρέστερη ερμηνεία των Πολιτικών Κατευνασμού.

Κριτική προσέγγιση και ιστορική αποτίμηση της κλασικής Πολιτικής Κατευνασμού (Appeasement) της δεκαετίας του ’30, με ιδιαίτερη συνεκτίμηση της θέσης της Μ. Βρεταννίας ως Πλανητικής Ναυτικής Δύναμης με ζωτικά συμφέροντα στα γεωπολιτικά υποσυστήματα της Ανατολικής Μεσογείου, της Πρόσω Ασίας και της Άπω Ασίας.

Αναφορά στην θέση και αποτελεσματικότητα της Διπλωματίας Κρατικών και Μη Κρατικών Δρώντων στο πλαίσιο της Παγκοσμιοποίησης καθώς και στην μεταξύ τους διάδραση.

Η ανωτέρω διδακτική δομή στοχεύει στο να καταστήσει τον φοιτητή ικανό να ανταποκριθεί στην έρευνα και τη μελέτη θεωρητικών και πρακτικών ζητημάτων του διεθνούς γίγνεσθαι.

 

Ανάπτυξη του περιεχομένου του Μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις δεκατρείς (13) παραδόσεις του Η’ Εξαμήνου.

 

1. Εισαγωγή στις Βασικές Έννοιες της Διεθνούς Διπλωματίας και Πολιτικής

2. Σχέση Ισχύος και Διπλωματίας

3. Ιστορική Αναφορά. Γέννηση και Εξέλιξη της Διπλωματίας

4. Διεθνής Διπλωματία και Διεθνείς Κρίσεις

5. Στρατηγικές Διαχείρισης Κρίσεων

6. Διεθνής Διπλωματία και Ανάλυση Περιοχής: Ανάλυση Συσχετισμού Δυνάμεων Περιοχής

7. Διεθνής Διπλωματία, Πολιτικές Κατευνασμού και το Ζήτημα του Ορθολογισμού των Δρώντων

8. Η Γεωπολιτισμική και Ιστορική Διάσταση της Διεθνούς Διπλωματίας. Ο ρόλος και η σημασία Πολιτισμικών Προσηλώσεων και Ταυτοτήτων

9. Η Κλασική Πολιτική Κατευνασμού (Appeasement)

10. Πολυμορφία της Διεθνούς Διπλωματίας και Πολυ-αιτιακή Ερμηνεία των Πολιτικών Κατευνασμού: Ιστορική Περιπτωσιολογική Ανάλυση & Ανάλυση Περιοχής: Κριτική Επανεξέταση και Αποτίμηση της Κλασικής Πολιτικής Κατευνασμού (Appeasement) της Δεκαετίας του ’30, με ιδιαίτερη συνεκτίμηση της θέσης της Μ. Βρεταννίας ως Πλανητικής Ναυτικής Δύναμης με ζωτικά συμφέροντα στα γεωπολιτικά υποσυστήματα της Ανατολικής Μεσογείου, της Πρόσω Ασίας και της Άπω Ασίας.

11. Ιστορική Περιπτωσιολογική Ανάλυση & Ανάλυση Περιοχής: Τουρκία (Ι): Η Περίπτωση του «Ανατολικού Ιδεώδους» και της «Ελληνο-Οθωμανικής Φιλίας».

12. Ιστορική Περιπτωσιολογική Ανάλυση & Ανάλυση Περιοχής: Τουρκία (ΙΙ): Η Περίπτωση της «Ελληνο-Τουρκικής Φιλίας» της Δεκαετίας του ’30.

13. Ανακεφαλαίωση / συμπεράσματα

 

Τρόπος εξέτασης του Μαθήματος

Το Μάθημα εξετάζεται γραπτώς. Σε περίπτωση αξιοποίησης, εκ μέρους των φοιτητών, της προαιρετικής δυνατότητάς τους για κατάθεση Γραπτής Εργασίας, η Γραπτή Εξέταση έχει συντελεστή βαθμολογίας 50% και η Γραπτή Εργασία (5000-7000 λέξεων) συντελεστή βαθμολογίας, ομοίως, 50%.

 

Όροι και Δομή Γραπτών Εργασιών:

 

Οι εργασίες είναι Ατομικές, οφείλουν δε να κατατίθενται ολοκληρωμένες, το αργότερο μία εβδομάδα προ της προγραμματισμένης ημέρας γραπτής Εξετάσεως του Μαθήματος. Η ακριβής ημερομηνία κατάθεσης της εργασίας του φοιτητή πιστοποιείται από την κατάθεσή της στην «ηλεκτρονική τάξη» (e-class) του Διδάσκοντος. Το θέμα επιλέγεται κατόπιν συνεννοήσεως μεταξύ φοιτητού και Διδάσκοντος. Η ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη άποψη του φοιτητού, συντεταγμένη κατά τα διδαχθέντα θεωρητικά και επιστημονικά πρότυπα, αποτελεί και το βασικό μέτρο αξιολόγησης της γραπτής εργασίας.

 

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

 

Ακολουθούνται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΙΠ, με ερωτηματολόγια τα οποία συμπληρώνονται ανώνυμα από τους φοιτητές.

 

Βασική και Ενδεικτική Βιβλιογραφία του μαθήματος.

 

Α. Βασική Βιβλιογραφία του Μαθήματος.

Γραπτές Σημειώσεις του Διδάσκοντος

(από το υπό έκδοσιν έργο του: «Γεωγραφία της Ισχύος, Διεθνής Διπλωματία και Στρατηγικές Κατευνασμού και Ανάσχεσης, Αθήνα, εκδ. Παπαζήση)

 

Β. Ενδεικτική Βιβλιογραφία του Μαθήματος.

 

Adelson, Roger, London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902-1922,

New Haven (Yale University Press), 1995

Aron, Raymond, Frieden und Krieg. Εine Theorie der Staatenwelt, Frankfurt a. M. (Fischer-Verlag),

1963

Barker, Elisabeth, British Policy in South-East Europe in the Second World War, London (Barnes & Noble), 1976

Barnett, Correlli, The Collapse of British Power, London (Eyre Methuen), 1972

Barston, R., Modern diplomacy, London, (Longman), 1988

Berridge, Geoffrey, Diplomacy: theory and practice, third edition, Basingstoke (Palgrave, 2005)

Beard, Charles, The Idea of National Interest: An Analytical Study in American Foreign Policy, New York (The Macmillan Company), 1934

Carr, E. H., The Twenty Years’ Crisis, 1919-1939, London (Macmillan), 1946, 2nd ed.

Chatfield (Admiral of the Fleet Lord Chatfield), It Might Happen Again, London (William Heinemann

Ltd.), 1947

Churchill, Winston S., The Second World War, Vol. 1: “The Gathering Storm”, London (Penguin),

1985. 1st ed. London (Cassell), Boston (Houghton Mifflin Company), 1948

Claude, Inis, Jr., Power and International Relations, New York (Random House), 1962

Corbett, Sir Julian Stafford, England and the Mediterranean: A study of the Rise and Influence of

British Power within the Straits. 1603-1719, London / New York / Bombay (Longmans, Green, and

co.), 1904

Deutsch, Karl W., The Analysis of International Relations, Englewood Cliffs, NJ (Prentice-Hall), 1978

books.google.com/books/about/U_S_containment_policy_and_the_conflict.html

Einzig, Paul, Appeasement before, during and after the War, London (Macmillan), 1941

Feiling, Keith Graham, Sir, The Life of Neville Chamberlain, Hamden, Connecticut (Archon Books),

1970

Gilbert, Martin (ed.), Britain and Germany between the Wars, London (Longmans), 1964

Gilpin, Robert, War and Change in World Politics, Cambridge (Cambridge University Press), 1981

Hamilton, Keith / Langhorne, Richard, The practice of diplomacy: its evolution, theory and administration, London and New York (Routledge), 1995

Hermann, Charles F., Crisis In Foreign Policy – A Simulation Analysis, Indianapolis / New York

(Bobbs Merrill), 1969

Hinsley, F. H., Power and the Pursuit of Peace: Theory and Practice in the History of Relations

between States, Cambridge (Cambridge University Press), 1967

Howard, Michael Eliot, Sir, Studies in War and Peace, Νew York (Vicking Press), 1970

Howard, M., The Continental Commitment. The Dilemma of British Defence Policy in the Era of Two

World Wars, London, 1972

Iliopoulos, Ilias, “The Burden of Naval History and Geopolitics in the Asia – Pacific Region”, Defensor Pacis, Vol. 22, March 2008, σελ. 82-94

Kennan, G. F., From Prague after Munich: Diplomatic Papers, 1938–1940, Princeton (Princeton University Press), 1968

Kindermann, Gottfried-Karl, Grundelemente der Weltpolitik. Eine Einfuehrung, 4. Auflage, München / Zürich, 1991

Kondylis, Panajotis, Macht und Entscheidung. Die Herausbildung der Weltbilder und die Wertfrage,

Stuttgart (Klett-Cotta), 1984

Κονδύλης, Παναγιώτης, Θεωρία του Πολέμου, Αθήνα (Θεμέλιο / Ιστορική Βιβλιοθήκη), 1997

Kondylis, P., “Die falsche Rechnung. Wachwechsel von Mars zu Hermes: Kann der Handel den Krieg

überfluessig machen?” εις: Frankfurter Allegemeine Zeitung, 5.11.1997

Layne, Christopher, “Kant or cant: the myth of the democratic peace”, εις: International Security, Vol. 19, no. 2, Autumn 1994

Liddell Hart, Basil Henry, Sir, The Defence of Britain, London (Faber and Faber), 1939

Liddell Hart, Strategy. The Indirect Approach, 4th revised and enlarged edn, NY (Praeger), 1967

Machiavelli, Niccolò, Discourses, New York (Modern Library), 1950

Mackinder, Halford J., Sir, “The Geographical Pivot of History”, εις Geographical Journal, 23 (1904), σελ. 421-437

Mackinder, H. J., Britain and the British Seas, Oxford, 1906 & 1915

Mackinder, H. J., Democratic Ideals and Reality, New York, 1942 & 1962

Mackinder, H. J., “The Round World and the Winning of Peace”, Foreign Affairs, 21 (1943), σελ. 595-605

Μackinder, H. J., Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα. Και άλλες τρεις εισηγήσεις (Μετάφραση: Μπαλοπούλου Αθηνά, Εισαγωγή/σχόλια: Μάζης Ιωάννης Θ.), Αθήνα (Παπαζήσης - GEOLAB), 2006

Μάζης, Ιωάννης Θ., Γεωπολιτική. Η Θεωρία και η Πράξη, Αθήνα (Παπαζήσης - ΕΛΙΑΜΕΠ), 2002

Μάζης, Ι. Θ., Γεωπολιτική των Υδάτων στη Μέση Ανατολή: Αραβικές Χώρες, Ισραήλ , Τουρκία, Αθήνα

(Τροχαλία), 1996, β΄ έκδοση (Παπαζήσης), 2001

Mearsheimer, John, The Tragedy of Great Power Politics, New York (W. W. Norton & Company),

2006.

Medlicott, W. N., Britain and Germany: The Search for Agreement 1930-1937, London (Athlone Press), 1969

Meinecke, Friedrich, Die Idee der Staatsräson in der neueren Geschichte, 1924, Neuauflage (hrsg.

von Walther Hofer), München, 1957

Middlemas, K., Diplomacy of Illusion: The British Government and Germany, 1937-39, London (Weidenfeld & Nicolson), 1972

Morgenthau, Hans J., In Defense of the National Interest, New York (Alfred A. Knopf), 1951

Morgenthau, H. J., “The Problem of the National Interest”, εις: Dilemmas of Politics, Chicago (University Press), 1958

Morgenthau, H. J., Politics Among Nations. The Struggle for Power and Peace, New York (Alfred A. Knopf), 1948

Nicholson, Harold, Diplomacy, London (Thornton Butterworth), 1969

Robinson, J. A., The Concept of Crisis in Decision Making, Washington, DC, 1962

Schwarz, Thomas / Skinner, Kiron K., “The Myth of Democratic Pacifism”, εις: Hoover Digest, 1999, no. 2

Snyder, Glenn / Diesing, Paul, Conflict Among Nations: Bargaining, Decision-making and System

Structure in International Crises, Princeton (Princeton University Press), 1977

Sprout, Harold / Sprout, Margaret, Foundations of International Politics, Princeton, NJ (Van

Nostrand), 1962

Spykman, Nicholas J., The Geography of the Peace, New York (Harcourt Brace), 1944

Spykman, N. J., Η Γεωγραφία της Ειρήνης (Μετάφραση/σχολιασμός: Kελάνδριας Παναγιώτης Ι., Εισαγωγή: Μάζης Ι.Θ.), Αθήνα (Παπαζήσης - GEOLAB), 2004

Taylor, Telford, Munich: The Price of Peace, Garden City, NY (Doubleday), 1979

Toynbee, Arnold, “The British Commonwealth”, εις: Toynbee (Ed.), The Eve of the War, London, 1958

Vansittart, Robert, Sir, Lessons of My Life, London, 1943

Vansittart, R., Sir, The Mist Procession, London (Hutchinson), 1958Waltz, Kenneth N., Man, the

State and War: A Theoretical Analysis, New York (Columbia University Press), 1959

Waltz, K. N., Theory of International Politics, NY (McGraw Hill), 1979

Weber, Max, Wirtschaft und Gesellschaft, Tübingen (Mohr), 1922, Erster Teil, Kapital I.

„Soziologische Grundbegriffe“

Wight, Martin, Machtpolitik, Nürnberg (Nest-Verlag), 1948

Wight, Martin, “Eastern Europe”, εις: Toynbee, Arnold / Ashton-Gwatkin, Frank T. (Edit.), Survey of

International Affairs 1939-1946, The World in March 1939, London / New York / Toronto, 1952

Wright, Quincy, The Study of International Relations, New York (Appleton-Century-Crofts), 1955