Ελληνικά » 70099 Τουρκική Λαϊκή Προφορική Τέχνη

70099 Τουρκική Λαϊκή Προφορική Τέχνη

Παναγιώτης Πούλος

Λέκτορας

ppoulos[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

Περιγραφή του μαθήματος

Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στην μελέτη των τουρκικών λαϊκών τεχνών με έμφαση στις επιτελεστικές τέχνες (αφήγηση επικών κύκλων και παραμυθιών (meddahlik), τραγούδι, χορός, αυτοσχεδιαστικό θέατρο (orta oyunu),  θέατρο σκιών κλπ.). Αναλύονται διεξοδικά ο προφορικός χαρακτήρας στην εκπαίδευση και μετάδοση των τεχνών και ο κεντρικός ρόλος της μουσικής κατά την επιτέλεση. Παρουσιάζονται οι βασικές μορφές λαϊκών προφορικών παραδόσεων (destan, hikâye, koşma, mani, uzun hava κλπ.), τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης και της συνθετικής ικανότητας των αφηγητών/τραγουδιστών ozan και aşık και το κοινωνικό πλαίσιο της επιτέλεσης (κύκλος της ζωής, θρησκευτικές εορτές κλπ.). Γίνεται αναφορά στις σύγχρονες θεωρίες της προφορικότητας (formulaic theory κλπ.) και στην εφαρμογή τους στην μελέτη και ανάλυση των τουρκικών προφορικών παραδόσεων. Τέλος, εξετάζεται η συγκρότηση και ανάπτυξη του κλάδου της τουρκικής λαογραφίας σε συνάρτηση με το ιδεολογικό υπόβαθρο του τουρκικού εθνικισμού.     

Στόχος του μαθήματος

είναι να εισαγάγει τους/τις φοιτητές/τριες στον κόσμο των λαϊκών τεχνών και τον προφορικό πολιτισμό της Τουρκίας, μέσω της μελέτης ενός ευρέως φάσματος δημιουργικών διεργασιών στις οποίες η γλώσσα και η επιτέλεση κατέχουν κεντρικό ρόλο. 

Θεματικές ενότητες

1.Προφορικότητα και εγγραμματοσύνη στην Μέση Ανατολή

2.Η τέχνη της αφήγησης και η μελέτη των προφορικών παραδόσεων

3.Οzan και aşık: Μύθοι, εκπαίδευση και επιτέλεση

4.Επικοί κύκλοι από το νομαδικό παρελθόν: Dede Korkut Kitabı

5.Ο επικός κύκλος του Köroğlu

6.Η παράδοση των ασίκηδων: Pir Sultan Abdal και Karacaoğlan

7.Οι σύγχρονοι εκπρόσωποι: Aşık Veysel και Μuharrem Ertaş

8.Είδη τουρικού λαϊκού τραγουδιού

9.Ο χορός στην οθωμανική αυτοκρατορία: Çengi, köçekçe και κυκλικοί χοροί

10.Λαϊκό αυτοσχεδιαστικό θέατρο: Οrta oyunu

11.Το θέατρο σκιών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

12.Η ανάπτυξη της τουρκικής λαογραφίας

13.Σύγχρονες προσεγγίσεις στην μελέτη του λαϊκού πολιτισμού

Η τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής

Αντίστοιχα μαθήματα για τις τουρκικές λαϊκές τέχνες και ειδικότερα για τις επιτελεστικές τέχνες και τις τέχνες του λόγου διδάσκονται διεθνώς σε πανεπιστήμια όπου υπάρχουν πραγράμματα τουρκικών σπουδών (Harvard University, University of Washington, Leiden University, SOAS (University of London) κ.ά.) καθώς και σε διάφορα τμήματα Φιλολογίας, Ιστορίας και Λαογραφίας πανεπιστημίων της Τουρκίας. Ενδεικτικά, αναφέρονται τα μαθηματα History of Performing Arts in Turkey Ι και II που διδάσκoνται στο Τμήμα Ιστορίας, του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου (Boğaziçi Üniversitesi) στην Τουρκία. 

Βασική βιβλιογραφία 

Στα ελληνικά

Αυδίκος, Ευάγγελος Γ. (επιμ.) Λαογραφικές αναγνώσεις στην Ελλάδα και την Τουρκία. Αθήνα: Πεδίο.

Hobsbawm, E., Ranger T. 2004. Η επινόηση της παράδοσης. Αθήνα: Θεμέλιο.

Κοροβίνης, Θωμάς. 1991. Οι Ασίκηδες. Εισαγωγή και ανθολογία της τουρκικής λαϊκής ποίησης από τον 13ο αιώνα μέχρι σήμερα. Αθήνα: Εξάντας.

____ 2005. Οι Ζεϊμπέκοι της Μικράς Ασίας. Αθήνα: Άγρα.

Kafadar, Cemal. 2008. Ανάμεσα σε δυο κόσμους: Η κατασκευή του οθωμανικού κράτους. Αθήνα: ΜΙΕΤ.

Ong J. Walter. 2005[1982]. Προφορικότητα και Εγγραμματοσύνη. Η εκτεχνολόγηση του λόγου, μτφρ. Κώστας Χατζηκυριάκου, επιμ. Θεόδωρος Παραδέλλης. Ηράκελιο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Öztürkmen, Arzu. 2012. Στο Ευάγγελος Γ. Αυδίκος (επιμ.) Λαογραφικές αναγνώσεις στην Ελλάδα και την Τουρκία. Αθήνα: Πεδίο.

Σκαρτσής, Σωκράτης Λ (επιμ.). 1993. Ντεντέ Κορκούτ. Τουρκική ηρωική χρονογραφία. Αθήνα: Καστανιώτης.

Ξενόγλωσση

Albright, Charlotte. 2002. «The Aşıq and his music in Northwest Iran (Azerbaijan)». Garland, τομ. 6: 843-852.

Başgöz, İlhan. 1972. «Folklore Studies and Nationalism in Turkey». Journal of the Folklore Institute 9: 162-176.

         _____ 1970. «Turkish Hikaye-telling tradition in Azerbaijan, Iran». Journal of American Folklore    83: 391-405.

         _____ 1952. «Turkish folk stories about the lives of minstrels». Journal of American Folklore 65:    331-9.

Finn, Robert. 1977. «Epic Elements in the Dedem Korkudun Kitabı». Edebiyat 2: 173-189.

Finnegan, Ruth. 1992. Oral Traditions and the Verbal Arts: A Guide to Research Prictices. Λονδίνο και Νέα Υόρκη: Routledge.

Lewis, Geoffrey. 1974. The Book of Dede Korkut. Λονδίνο: Penguin.

Lord, Albert Β. 2000. The Singer of Tales, επιμ. Stephen Mıtchell, Gregory Nagy. Harvard University Press.

Markoff, Irene (1990/1) «The Ideology of Musical Practice and the Professional Turkish Folk Musician: Tempering the Creative Impulse». Asian Music 12/1: 129-145.

_____ (1986) «The Role of Expressive Culture in the Demystification of a Secret Sect of Islam: the Case of the Alevis of Turkey». World of Music 28/3: 42-54.

Mundi, C.S. 1956. «Polyphemus and Tepegöz». Bulletin of the School of Oriental and African Studies 18: 279-302.

Öztürkmen, Arzu. 2010α, «Performance in Late Medieval Turkish Texts: Signs of Orality in Literary and Historical Sources». Στο Svetlana Loutchitsky & Marie-Christine-Varol (επιμ). Ουτρέχτη: Brepols Publications.

_____ 2010β «Dancing around Folklore: Constructing a National Culture in Turkey» Στο Regina Bendix και Galit Hasan Rokem (επιμ.).  A Companion to Folklore Studies, Blackwell Wiley.

_____ 2009 «Orality and Performance in Late Medieval Turkish Texts: Epic Tales, Hagiographies and Chronicles». Text and Performance Quarterly 29. 4: 327–345.

Radloff, W. (1990) «Samples of Folk Literature from the North Turkic Tribes», Πρόλογος στο The Dialect of the Kara-Kirgiz, τομ. 5, μτφρ. G.B.Sherman, A.B.Davis, Oral Tradition. 5. 1: 73-90.

Reichl, Karl. 1992. Turkic Oral Epic Poetry. Traditions, Poetic Structure. Λονδίνο και Νέα Υόρκη: Garland Publishing.

Sümer, Faruk et al. 1972. The Book of Dede Korkut. A Tukish Epic. Όστιν & Λονδίνο: University of Texas Press.