Ελληνικά » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70015 Σύγχρονη Τουρκία Ι: Οικονομία και κοινωνία

70015 Σύγχρονη Τουρκία Ι: Οικονομία και κοινωνία

Ευθυμία Κάννερ

Λέκτορας

canner[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

Γενικό περίγραμμα μαθήματος

To μάθημα θίγει εξειδικευμένα θέματα οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας, που αφορούν τη σύγχρονη Τουρκία: θίγει θέματα όπως η εκκοσμίκευση, η συγκρότηση του πολιτικού υποκειμένου, το ζήτημα του κοινωνικού φύλου κλπ. Στο μάθημα εξετάζονται, πιο συγκεκριμένα: α) ο τρόπος, με τον οποίο τίθενται τα ζητήματα αυτά κατά την κεμαλική περίοδο και β) η μετάπλασή τους από το τέλος της κεμαλικής περιόδου μέχρι σήμερα. Τα παραπάνω ανιχνεύονται σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η οικογένεια, η εσωτερική και η εξωτερική μετανάστευση, η εξέλιξη της δομής του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, η κατανάλωση, οι εθνο-θρησκευτικές κοινότητες/ μειονότητες. Εξετάζεται ακόμη η συγκρότηση της τουρκικής οικονομίας σε συνάρτηση με τις πολιτικές, τόσο του κρατισμού, όσο και του οικονομικού φιλελευθερισμού.

Δομή

Εισαγωγή

Ιδιότητα του πολίτη: συνέχειες και μετασχηματισμοί στη σημασία μιας έννοιας στην πορεία του τουρκικού κράτους.

Η έννοια του πολιτικού υποκειμένου στην κεμαλική ιδεολογία. Ο κεμαλισμός ως μεταρρυθμιστικό εγχείρημα: νέες κοινωνικές δυνάμεις που αναδεικνύει και κοινωνικοί αποκλεισμοί. Μετασχηματισμοί αυτών στην πορεία του τουρκικού κράτους.

Βιβλιογραφία: Umut Özkırımlı- Spyros A. Sofos, Το βάσανο της Ιστορίας. Ο εθνικισμός στην Ελλάδα και στην Τουρκία, μτφρ., Γιώργος Σαλταπίδας, Καστανιώτης, Αθήνα 2008, σ.  189-219, 246-271.

Ζητήματα κοινωνικού φύλου στην Τουρκία: κάποιες γενικές επισημάνσεις.

Διερευνάται η αναδιαπραγμάτευση των έμφυλων ιεραρχιών σε περιόδους της τουρκικής ιστορίας, όπου η σχέση μεταξύ κράτους και ατόμου, καθώς και έννοια του πολιτικού σώματος, επανεξετάζονται.

Βιβλιογραφία: Nükhet Şirman, «Feminism in Turkey: A Short History», New Perspectives on Turkey, Fall 1989, 3 (1), σ. 1-34· κείμενο της διδάσκουσας που βρίσκεται αναρτημένο στην ηλεκτρονική τάξη.

Μορφές κρατισμού στη διαμόρφωση της τουρκικής οικονομίας.

Κρατισμός, εκβιομηχάνιση, εκσυγχρονισμός της οικονομίας και συγκρότηση τουρκικής επιχειρηματικής αστικής τάξης: μονοκομματική περίοδος, περίοδος 1960-1980.

Βιβλιογραφία: Bernard Lewis, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τόμος ΙΙ: Όψεις της αλλαγής, επιμέλεια- μετάφραση-σχολιασμός Στέφανος Παπαγεωργίου, Παπαζήσης, Αθήνα 2001, σ. 263-279· Νίκος Μούδουρος, Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σ. 69-88.

Αγορά και διαμόρφωση της τουρκικής οικονομίας Ι.

Πορεία του οικονομικού φιλελευθερισμού στην Τουρκία. Φιλελευθεροποίηση της τουρκικής οικονομίας κατά τη δεκαετία του 1950-1960 και οι επιπτώσεις της. Νεοφιλελευθερισμός και διαμόρφωση της τουρκικής οικονομικής πολιτικής. Η εξέλιξη της τουρκικής οικονομίας από τη δεκαετία του 1980 ως τις αρχές του 21ου αιώνα.

Βιβλιογραφία: Νίκος Μούδουρος, Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σ. 89-109, 143-159, 181-195.

Αγορά και διαμόρφωση της τουρκικής οικονομίας ΙΙ.

Η διαμόρφωση της τουρκικής οικονομίας από τις αρχές του 21ου αιώνα ως σήμερα.

Βιβλιογραφία: Νίκος Μούδουρος, Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σ. 240-314.

Εκπαίδευση στην Τουρκία: ιδιότητα του πολίτη, κοινωνική αναπαραγωγή, κοινωνική κινητικότητα.

Εξέλιξη των εκπαιδευτικών θεσμών: δομή, περιεχόμενο, εμπλεκόμενοι φορείς, πολιτικές και κοινωνικές στοχεύσεις στην Τουρκία από την κεμαλική περίοδο ως σήμερα.

Βιβλιογραφία: κείμενο της διδάσκουσας που βρίσκεται αναρτημένο στην ηλεκτρονική τάξη.

Αγορά εργασίας και οικονομικά ενεργός πληθυσμός.

Εξέλιξη της δομής του οικονομικά ενεργού πληθυσμού της Τουρκίας από τη συγκρότησή της μέχρι σήμερα, σε συνάρτηση με την εκάστοτε οικονομική και κοινωνική πολιτική.

Bernard Lewis, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τόμος ΙΙ: Όψεις της αλλαγής, επιμέλεια- μετάφραση-σχολιασμός Στέφανος Παπαγεωργίου, Παπαζήσης, Αθήνα 2001, σ. 279-286· Erik J. Zürcher, Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας, μτφρ. Βαγγέλης Κεχριώτης,    Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004, σ.  342-352· Turkey’s Labour Market. A description of the development from 1990 onwards, SVET, Ankara 2006, σ. ii-xii.  G20: Employment plan 2014-Turkey  https://g20.org/wp-content/uploads/2014/12/g20_employment_plan_turkey.pdf 27/6/2015.

Οικογένεια: κοινωνικές και πολιτικές σημασιοδοτήσεις , εσωτερικές σχέσεις στην εξέλιξή τους.

Η εξέλιξη προς το μοντέλο της πυρηνικής οικογένειας: κοινωνική και πολιτική σημασία. Μοντέλα οικογένειας στον αγροτικό χώρο. Ιεραρχικές σχέσεις στο εσωτερικό της οικογένειας και αμφισβητήσεις τους. Ενδοοικογενειακή βία. Η οικογένεια ως πεδίο παρέμβασης του κράτους και της αγοράς.

Βιβλιογραφία: Nükhet Şirman, «Η συγκρότηση της οικογένειας ως κοινωνικού θεσμού κατά τη μετάβαση από την αυτοκρατορία  στο έθνος-κράτος» στο Τσαλάρ Κεϋντέρ – Άννα Φραγκουδάκη, (επιμ.), Ελλάδα και Τουρκία. Πορείες εκσυγχρονισμού. Οι αμφίσημες σχέσεις τους με την Ευρώπη, 1850-1950, μτφρ., Κώστας Κουρεμένος, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2008, σ. 265-288· Zafer Yenal, «Μαγειρεύοντας το έθνος: Γυναίκες, εμπειρίες της νεωτερικότητας και ινστιτούτα θηλέων στην Τουρκία», στο ίδιο, σ. 289-325.

Κουλτούρες της κατανάλωσης στην Τουρκία.

Καταναλωτισμός ως έκφανση της ανάδυσης της ατομικότητας και συνέπεια της κυριαρχίας της οικονομίας της αγοράς στην Τουρκία. Κατανάλωση και εμπορική δραστηριότητα, οικιστικά πρότυπα, κουλτούρες της νεολαίας, εκφορά πολιτικών ταυτοτήτων.

Βιβλιογραφία: Νίκος Μούδουρος, Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σ. 195-229· κείμενο της διδάσκουσας που βρίσκεται αναρτημένο στην ηλεκτρονική τάξη.

Εσωτερική/ εξωτερική μετανάστευση και διαμόρφωση νέων κοινωνικών ταυτοτήτων στην Τουρκία.

Gecekondu και σταδιακή ενσωμάτωσή τους στον αστικό ιστό/αλληλεπίδραση αγροτικής και αστικής κουλτούρας στο πλαίσιο του τουρκικού αστικού χώρου. Τουρκική μετανάστευση στον ευρωπαϊκό χώρο: μορφές κοινωνικής/ πολιτισμικής περιχαράκωσης και ενσωμάτωσης.

Βιβλιογραφία: Poulton, Hugh, Ημίψηλο, γκρίζος λύκος και ημισέληνος: ο τουρκικός εθνικισμός και η Δημοκρατία της Τουρκίας, μτφρ., Εύα Πέππα, Οδυσσέας, Αθήνα 2000, σ. 378-391· κείμενο της διδάσκουσας που βρίσκεται αναρτημένο στην ηλεκτρονική τάξη.

Εθνοτικές ομάδες/μειονότητες στην Τουρκία.

Μουσουλμανικές και μη μουσουλμανικές εθνοτικές ομάδες και μειονότητες. Οι σχέσεις τους με το τουρκικό κράτος από τη συγκρότησή του τελευταίου μέχρι σήμερα.

Βιβλιογραφία: Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου, Συνάντηση στην Πόλη. Το παρόν και το μέλλον. Κείμενα για τη ρωμέικη κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, Καλειδοσκόπιο, Κ.Ε.Μ.Ο., Αθήνα 2009, σ. 150-151, 210-211· Dilek Güven, Εθνικισμός, κοινωνικές μεταβολές και μειονότητες. Τα επεισόδια εναντίον των μη Μουσουλμάνων της Τουρκίας (6/7 Σεπτεμβρίου 1955), μτφρ., Σοφία Αυγερινού, Εστία, Αθήνα 2006, σ. 329- 341.    

Συζήτηση/ σύνοψη μεθοδολογικών ζητημάτων.

Στο μάθημα εξετάζεται πρωτογενές υλικό -ιστορικές πηγές ή υλικό που αφορά την τουρκική επικαιρότητα- ενώ τα ζητήματα που ανακύπτουν από αυτό τοποθετούνται στο ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο και εντάσσονται στο σχετικό θεωρητικό προβληματισμό, με τη βοήθεια της βιβλιογραφίας που διανέμεται κάθε φορά. Το μάθημα διεξάγεται υπό μορφή διαλόγου βάσει του πρωτογενούς υλικού και της βιβλιογραφίας που δίδονται από πριν στους φοιτητές ή αναρτώνται στην ηλεκτρονική τάξη. Από το μάθημα οι φοιτητές θα αντλούν τον απαραίτητο προβληματισμό για την εκπόνηση των γραπτών εργασιών.

Στόχοι

Στόχος του μαθήματος είναι να καταστήσει τους φοιτητές ικανούς:

  • Να συνδέουν τις εξελίξεις στο πολιτικό/ θεσμικό επίπεδο με τις διεργασίες που συντελούνται στην ευρύτερη τουρκική κοινωνία.
  • Να συνδέουν τις εξελίξεις στην τουρκική κοινωνία με τις αντίστοιχες που παρατηρούνται σε διεθνές επίπεδο.
  • Να τοποθετούν τις κοινωνικές εξελίξεις στη σύγχρονη Τουρκία στο πλαίσιο του διεθνούς σχετικού θεωρητικού προβληματισμού.

Όλα αυτά, βεβαίως, συνδέονται με τον παράλληλο στόχο της εξοικείωσης των φοιτητών με την μελέτη και επεξεργασία πρωτογενών πηγών.

Αξιολόγηση

Οι φοιτητές θα αξιολογούνται με βάση τις τελικές εξετάσεις και την πρόοδο ή την εκπόνηση των γραπτών εργασιών. Οι εργασίες θα παρουσιάζονται στο τελευταίο μάθημα. Η τελική βαθμολογία του μαθήματος θα προκύπτει κατά 70% από τις τελικές εξετάσεις και κατά 30% από την πρόοδο ή τη γραπτή εργασία. Το θέμα της γραπτής εργασίας θα καθορίζεται σε συνεννόηση με τη διδάσκουσα. Για την εκπόνηση των εργασιών οι φοιτητές θα επικοινωνούν με τη διδάσκουσα στις ώρες γραφείου και μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.