Ελληνικά » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70016 Σύγχρονη Τουρκία ΙΙ Πολιτικοί θεσμοί

70016 Σύγχρονη Τουρκία ΙΙ: Πολιτικοί θεσμοί

 

Αντώνης Δεριζιώτης

Λέκτορας

aderiziot[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Βασικοί στόχοι

Η μελέτη της πολιτικής ιστορίας της Τουρκίας, στην περίοδο που ορίζεται από την μετάβαση στο εθνικό κράτος μέχρι και την δεκαετία του 1980. Το μάθημα έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει στους φοιτητές μια συνολική θεώρηση της γέννησης και της εξέλιξης των πολιτικών θεσμών στην Τουρκική δημοκρατία, μέσα από τη μελέτη και ανάλυση του πολιτικού χώρου, των κοινωνικο-οικονομικών παραγόντων, της διαμόρφωσης των ιδεολογιών και της μετάβασης από τη μοναρχία στην κοινοβουλευτική δημοκρατία.

 

Δομή του μαθήματος σε σχέση με αντίστοιχα τμήματα του εξωτερικού

Αντίστοιχο μάθημα διδάσκεται στο Πανεπιστήμιο του Boḡaziҫi (History of modern Turkey), ενώ η θεματική ενότητα καλύπτεται από μια σειρά μαθημάτων στο S.O.A.S. (The making of the modern Middle East - Reform, resistance and revolution: the Ottoman Empire 1976-1909 - Introduction to the history of the Near and Middle East). Οι στόχοι του Πανεπιστήμιο του Boḡaziҫi διαφοροποιούνται σε σχέση με το τμήμα μας, ως προς την μελέτη των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών ρευμάτων, πέραν των πολιτικών θεσμών στους οποίους επικεντρώνεται το μάθημα στο τμήμα μας. Το κενό καλύπτεται από άλλα ιστορικά μαθήματα που επικεντρώνονται στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη της Τουρκίας. Όσον αφορά το S.O.A.S., η διαφοροποίηση έγκειται περισσότερο σε γεωγραφικούς και πολιτικούς όρους, καθώς η μελέτη της Τουρκίας στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο γίνεται μέσα από την ιστορική θεώρηση: α) της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής, β) της περιόδου της ύστερης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και γ) της μετάβασης της Μέσης Ανατολής από τις αυτοκρατορίες στα έθνη-κράτη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εθνικισμό και τον ισλαμικό μοντερνισμό.

 

Θεματικές ενότητες

1. Εισαγωγή

Περιλαμβάνει την σύντομη αναφορά στα σημαντικότερα γεγονότα της ύστερης περιόδου της Οθ. αυτοκρατορίας που οδήγησαν στην γέννηση του σύγχρονου Τουρκικού κράτους.

2. Από το Εθνικό Σύμφωνο "MisakMillî" στην Τουρκική Δημοκρατία

Η διακήρυξη της 28ης Ιανουαρίου 1920 και η σημασία της για τον αγώνα της ανεξαρτησίας. Οι πολιτικές εξελίξεις στο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης και η ανάδειξη του Mustafa Kemal ως ηγέτη.

3. Η Συνθήκη της Λωζάννης

Παρουσίαση και ανάλυση της Συνθήκης της Λωζάννης και σύγκρισή της με την Συνθήκη των Σεβρών. Ο ρόλος του εθνικιστικού κινήματος στις διαπραγματεύσεις.

4. Το μονοκομματικό κράτος και η διάσπαση του εθνικιστικού κινήματος

Ανάλυση των χαρακτηριστικών του Τουρκικού κράτους. Η κατάργηση του χαλιφάτου και η ίδρυση του Προοδευτικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

5. Κουρδικός Εθνικισμός

Η γέννηση του κουρδικού εθνικισμού. Σχέσεις Κούρδων και εθνικιστικού κινήματος. Κουρδικές εξεγέρσεις (1925-1926).

6. Κεμαλισμός και κεμαλικό κράτος

Η ιδεολογία του Κεμαλισμού και η διαμόρφωση του κεμαλικού κράτους στη βάση αυτής, από τις μεταρρυθμίσεις του Mustafa Kemal και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ολοκληρωτισμός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και το πείραμα του Ελεύθερου Ρεπουμπλικανικού Κόμματος

7. Ο İsmet İnönü και η μετάβαση στο πολυκομματικό κράτος

Ο πολιτικός İsmet İnönü. Η Τουρκία στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι πολιτικές ζυμώσεις που οδηγούν στην μετάβαση σε πολυκομματικό πολιτικό σύστημα.

8. Το Δημοκρατικό Κόμμα

Η ίδρυση του κόμματος, η ιδεολογία του, η μεταρρυθμιστική πολιτική του και η σύγκρουση με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα. 

Η Δεύτερη Τουρκική Δημοκρατία:

9. Το πραξικόπημα στις 27 Μαΐου 1960 και το νέο σύνταγμα

Αίτια του πραξικοπήματος, πολιτικές ζυμώσεις, συνταγματικές εξελίξεις και ανάδυση νέων πολιτικών σχηματισμών. Πολιτική βία και σύγκρουση αριστεράς και ακροδεξιάς.

10. Το πραξικόπημα στις 12 Μαρτίου 1971 και οι πολιτικές εξελίξεις

Αίτια του πραξικοπήματος, πολιτικές αντιδράσεις και ζυμώσεις. Η κυβέρνηση του Nihat Erim. Η πολιτική αστάθεια και η αυξανόμενη πολιτική βία της περιόδου 1973-1980. Σύγκρουση ακροαριστερών, ακροδεξιών και φονταμενταλιστών ισλαμιστών.

11. Η οικονομική κρίση στα τέλη του 1970

Η οικονομική κρίση και η πετρελαϊκή κρίση ως αίτια της κοινωνικής αναταραχής.

Η Τρίτη Τουρκική Δημοκρατία

12. Το πραξικόπημα στις 12 Σεπτεμβρίου 1980 και το Σύνταγμα του 1982

Αίτια του πραξικοπήματος και άμεσες πολιτικές εξελίξεις. Ο Kenan Evren και η ανατροπή του πολιτικού συστήματος. Η συνταγματική μεταρρύθμιση του 1982 - σύγκριση με το σύνταγμα του 1961. Οι εκλογές του 1983 και η        ανάδυση του Turgut Özal στη εξουσία.

13. Ανακεφαλαίωση και συζήτηση σχετικών θεμάτων 

4. Εξέταση και Αξιολόγηση του μαθήματος

Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται με εξέταση προόδου, περίπου στη μέση του εξαμήνου (30%), και την τελική εξέταση (70%), μέσα από τις οποίες θα προκύπτει η τελική βαθμολογία τους.

5. Βιβλιογραφία

Βασική βιβλιογραφία

Bozarslan, H., Ιστορία της σύγχρονης Τουρκίας, μτφ Μ. Οικονόμου, (Αθήνα: Σαββάλας, 2004)

Lewis, B., Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τόμοι Ι-ΙΙ, μτφ Στ. Παπαγεωργίου, (Αθήνα: Παπαζήσης, 2002)

Poulton, H., Ημίψηλο, Γκρίζος Λύκος και Ημισέληνος, μτφ Ε. Πέππα, (Αθήνα: Οδυσσέας, 2000)

Zürcher, E.J., Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας, μτφ Β. Κεχριώτης, (Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2004)

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Αναγνωστοπούλου, Σ., Τουρκικός εκσυγχρονισμός, (Αθήνα: Βιβλιόραμα, 2004)

Μαυροπούλου, Μ. και Μάζης, Ι., Nutuk: Ο μέγας ρητορικός, (Αθήνα: Παπαζήσης, 2009)

Roux, J.P., Η ιστορία των Τούρκων, μτφ Μ.  Σμυρνιώτη, (Αθήνα: Γκοβόστη, 1998)

Goffman, D., Η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η πρώιμη νεότερη Ευρώπη (μτφ Α. Σωτήρης), (Αθήνα: Ενάλιος, 2002)

Kızılyürek N., Κεμαλισμός. Η γένεση και η εξέλιξη της επίσημης ιδεολογίας της σύγχρονης Τουρκίας, (Αθήνα: Μεσόγειος/Ελληνικά Γράμματα, 2006)

Ξενόγλωσσηβιβλιογραφία

Ahmad, F., The making of modern Turkey, (New York: Routledge, 1993)

Cagaptay, S., Islam, secularism and nationalism in modern Turkey: Who is a Turk, (New York: Routledge, 2006)

Yıldırım, O., Diplomacy and displacement, (New York: Routledge, 2006)

Mango, A., Atatürk, (London: J. Murray, 1999)

Landau, M.J., Exploring Ottoman and Turkish history, (London: Hurst & Co, 2004)

Inalcık, H. and Quataert, D., (eds) An economic and social history of the Ottoman Empire, vol I-II, (Cambridge: Cambridge University Press, 1994)

Vassiadis, G., The syllogos movement of Constantinople and Ottoman-Greek education 1861-1923, (Athens: Centre for Asia Minor Studies, 2007)

Shaw, S.J. και Shaw, E.K., History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Reform and Revolution (London: Cambridge University Press, 1995)

Anderson, M. S., Τhe Εastern question 1774-1923: A Study in International Relations (London: MacMillan, 1966)

Holland, Robert, Emergencies and disorder in the European empires after 1945 (London: Taylor and Francis, 1994)

Holland, Robert, Britain and the revolt in Cyprus, 1954-59 (London: Oxford University Press, 1998)

Goodwin, J., Lords of the Horizons: a history of the Ottoman Empire (London: Vintage, 1999)

Anagnostopoulou, S., The passage from the Ottoman empire to the nation-states, (Athens: Gorgias press and The Isis press, 2010)