Ελληνικά » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70045 Ελληνοτουρκικές Σχέσεις

70045 Ελληνοτουρκικές Σχέσεις

 

Αντώνης Δεριζιώτης

Λέκτορας

aderiziot[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

1. Βασικοί στόχοι

Η συνεχής τριβή μεταξύ των εθνικών κρατών της Ελλάδος και της Τουρκίας από το 1923 και μετά, οι αιτίες της και οι συνέπειές της, οι εξωγενείς παράγοντες που την επηρεάζουν και επηρεάζονται από αυτήν, είναι τα σημεία αναφοράς γύρω από τα οποία περιστρέφεται το μάθημα. Το μάθημα στοχεύει σε δύο κατευθύνσεις: Αφενός στην εισαγωγή των φοιτητών στο βασικό ιστορικό πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων από το 1923 και μετά. Αφετέρου, στην μελέτη των ζητημάτων που απασχολούν τις δύο χώρες, στη γέννηση και την εξέλιξή τους μέσα από το πρίσμα της εθνικής τους πολιτικής και του Διεθνούς Δικαίου, τα οποία διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τις σύγχρονες παραμέτρους που επηρεάζουν τις διμερείς σχέσεις Ελλάδος-Τουρκίας σήμερα.

 

2. Δομή του μαθήματος σε σχέση με αντίστοιχα τμήματα του εξωτερικού

Αντίστοιχο μάθημα διδάσκεται στο Πανεπιστήμιο του Bilgi (Turkish-Greek relations: political, economic and legal aspects), το οποίο αποτελεί τμήμα του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών MA in International Relations with a concentration in Turkish-Greek relations. Ιδιαίτερη διαφοροποίηση σε σχέση με τη δομή του μαθήματος του Πανεπιστημίου του Bilgi δεν υφίσταται, υπάρχουν όμως σημαντικές διαφορές στην εμβάθυνση στο περιεχόμενο, καθώς στο τμήμα μας το μάθημα αποτελεί μέρος του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών.

3. Θεματικές ενότητες

 

1. Συνθήκη της Λωζάννης

Τα γεγονότα που οδήγησαν στην υπογραφή της Συνθήκης. Η διαμόρφωση των ελληνοτουρκικών συνόρων το 1923.

 

2. Ο ελληνισμός της Κωνσταντινουπόλεως

Από την ανταλλαγή των πληθυσμών μέχρι τα ζητήματα που αντιμετώπισε το ελληνικό στοιχείο της Κωνσταντινουπόλεως και οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης. Η αλληλεπίδραση αυτών με την σχέση Ελλάδος-Τουρκίας.

Το ζήτημα των établis

ζήτημα των απόντων μη ανταλλάξιμων

Η Συμφωνία της Άγκυρας, 1925

Εκπαιδευτικά και πολιτιστικά ιδρύματα της ελληνορθόδοξης κοινότητας

Η αλλαγή του Αστικού Κώδικα

Ο φόρος Varlık

Τα γεγονότα στις 6-7 Σεπτεμβρίου 1955

Η αποχώρηση των Κωνσταντινουπολιτών το 1964

 

3. Το Κυπριακό ζήτημα

Θεώρηση της περιόδου της βρετανικής αποικιοκρατίας, μέχρι και τις Συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου, 1878-1960. Μελέτη της περιόδου του Κυπριακού ζητήματος κατά την εξέλιξή του την περίοδο 1960-2004.

 

4. Εκκρεμή ελληνοτουρκικά ζητήματα

Χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα, εναέριος χώρος, έρευνα και διάσωση/FIR. Τα θερμά επεισόδια μεταξύ των δύο χωρών, το υπάρχον καθεστώς, οι διαφωνίες και το Διεθνές Δίκαιο.

 

5. Το Ελσίνκι και οι επιδράσεις του στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Η Σύνοδος στο Ελσίνκι και οι επιδράσεις της στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

 

6. Οι διμερείς σχέσεις σήμερα

Ανασκόπηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων σήμερα

 

4. Εξέταση και Αξιολόγηση του μαθήματος

Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται με εξέταση προόδου, περίπου στη μέση του εξαμήνου (20%), παράδοση ατομικής εργασίας (20%), ομαδική παρουσίαση (10%) και την τελική εξέταση (50%).

Οι ατομικές εργασίες πρέπει να έχουν έκταση 3000 λέξεων (+/- 10%) και να ακολουθούν τις παρακάτω παραμέτρους:

 

* Γραμματοσειρά Times New Roman, μεγ. 12

* Διπλό διάστιχο

* Στοίχιση αριστερά και δεξιά

* Χρήση παραπομπών και υποσημειώσεων

* Χρήση βιβλιογραφίας

* Εκτύπωση και απλή βιβλιοδεσία (σπιράλ ή θερμοκόλληση)

 

Οι ομαδικές παρουσιάσεις έχουν διάρκεια 10-15' και η ημέρα διεξαγωγής τους τοποθετείται στα τέλη του εξαμήνου. Τα θέματα των παρουσιάσεων δίνονται και η σύνθεση των ομάδων ορίζονται από τον διδάσκοντα.

Το θέμα ή θέματα της εργασίας και των ομαδικών παρουσιάσεων θα δοθεί/ούν από τον διδάσκοντα, όπως και η ημερομηνία παράδοσης των εργασιών. Περαιτέρω παράμετροι και διευκρινήσεις ενδέχεται να δοθούν κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, εφόσον κριθεί απαραίτητο.

 

5. Εσωτερική αξιολόγηση

{Εδώ αντιγράφω αυτό που δίνεται ως παράδειγμα στο πρότυπο που μας έχει σταλεί από τον πρόεδρο}Ακολουθείται η βασική διαδικασία αξιολόγησης του Τμήματος σύμφωνα με τα μοντέλα της ΑΔΙΠ (ερωτηματολόγια προς τους φοιτητές). Παράλληλα, επιδιώκεται η συγκέντρωση της αξιολογικής εμπειρίας των φοιτητών στο μέσον του εξαμήνου, με την χρήση συντετμημένων και θεματικά στοχευμένων ερωτηματολογίων (ενδιάμεση αξιολόγηση από τους φοιτητές).

 

6. Βιβλιογραφία

Βασική βιβλιογραφία

Ηρακλείδης, Α., Άσπονδοι γείτονες Ελλάδα-Τουρκία: η διένεξη του Αιγαίου, (Αθήνα: Σιδέρης, 2007)

Βερέμης, Θ., Ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, 1453-2005, (Αθήνα: Σιδέρης, 2005)

Toynbee, J.A., Το Δυτικό ζήτημα μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, μτφ Π. Πάρτσος, (Θεσσαλονίκη: University Studio press, 2003)

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Μάζης, Ι.Θ., Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, (Αθήνα: Παπαζήσης, 2005)

Τενεκίδης, Γ, Κρανιδιώτης, Γ., (επιμ) Κύπρος: Ιστορία, προβλήματα και αγώνες του λαού της (Αθήνα: Εστία, 1981)

Χατζηβασιλείου, Ε., Στρατηγικές του Κυπριακού. Η δεκαετία του 1950 (Αθήνα:: Πατάκης, 2004)

Τζέρμιας, Π.Ν., Η Κύπρος, από την αρχαιότητα ως την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Αθήνα: Σιδέρης, 2004)

Χριστοδουλίδης, Ν., Τα σχέδια λύσης του Κυπριακού (1948-1978) (Αθήνα: Καστανιώτη, 2009)

Αλεξανδρής, Α., Βερέμης, Θ., Καζάκος, Π., Κουφουδάκης, Β., Ροζάκης, Χ., Τσιτσόπουλος, Γ., Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, 1923-1987, (Αθήνα: Γνώση, 1988)

Κόλλιας, Χ., Ελλάδα-Τουρκία, άμυνα, οικονομία και εθνική στρατηγική, (Αθήνα: Πατάκης, 2001)

Τσιτσελίκης, Κ., (επιμ.), Η ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών: πτυχές μιας εθνικής σύγκρουσης, (Αθήνα: Εκδόσεις Κριτική & Κ.Ε.Μ.Ο., 2006)

Robbins, Ph., Στρατός και διπλωματία, μτφ Ε. Μπαρτζινόπουλος, (Αθήνα: Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2004)

  

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία

Aydin, M., and Yfantis, K., (eds) Turkish-Greek relations: the security dilemma in the Aegean, (London: Routledge, 2004)

Aydin, M. and Ismael, T.Y., (eds), Turkey's foreign policy in the 21st century, (London: Ashgate, 2003)

Alexandris, A., The Greek minority of Istanbul and Greek-Turkish relations 1918-1974, (Athens: Centre for Asian Minor Studies, 1992)

Mallinson, W., Cyprus: a modern history (London: I.B.Tauris, 2005)

Joseph, J.S., Cyprus: Ethnic conflict and international concern (New York: P. Lang, 1985)

Patrick, Richard A. Political geography and the Cyprus conflict: 1963-1971 (Waterloo: University of Waterloo, 1976)

Markides, K.C., The Rise and Fall of the Cyprus Republic (London: Yale University Press, 1977)

Athanassopoulou, E., Turkey: Anglo-American security interests, 1945-1952, (London: Frank Cass, 1999)

Hale, W., Turkish politics and the military, (London: Routledge, 1994)

 

7. Εργαστηριακές και υποστηρικτικές υποδομές

Το εργαστήριο πληροφορικής προσφέρει ιδιαίτερης σημασίας πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων ξενόγλωσσης και ελληνικής βιβλιογραφίας, μέσω των συνδρομών του Ε.Κ.Π.Α. σε αυτές, από τις οποίες οι φοιτητές μπορούν να αντλήσουν επιστημονική αρθρογραφία.


8. Συμπληρωματικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες

Η οργάνωση ημερίδων και διαλέξεων με την πρόσκληση ατόμων εκτός της πανεπιστημιακής κοινότητας αλλά εντός του επιστημονικού χώρου θα προσέφερε σημαντικά οφέλη στην διεύρυνση της επιστημονικής σκέψης των φοιτητών

 

9. Ελλείψεις

Η οργάνωση βιβλιοθήκης του τμήματος σε χώρο εντός ή πλησίον των διδακτικών και διοικητικών εγκαταστάσεων, θα διευκόλυνε την πρόσβαση των φοιτητών στη απαραίτητη βιβλιογραφία. Επίσης, η έλλειψη γραφείων αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για την λειτουργία των διδασκόντων.

 

Σεμιναριακό μάθημα – Ελληνοτουρκικές Σχέσεις ( 70045) 

Με δεδομένο τον ιδιαίτερα μεγάλο όγκο ύλης που καλύπτει το μάθημα Ελληνοτουρκικές Σχέσεις και για την ευκολότερη αφομοίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων από τους φοιτητές, πραγματοποιείται η παράλληλη διδασκαλία αυτοτελών σεμιναριακών μαθημάτων από τον διδάσκοντα ή από προσκεκλημένους ομιλητές, με στόχο την εμβάθυνση σε ζητήματα που αποτελούν σημεία αναφοράς στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται τα παρακάτω σεμιναριακά μαθήματα: 

Σεμινάριο - Ελληνοτουρκικές Σχέσεις (70045)

 

1. Το ζήτημα των Etablis

2. Ο φόρος Varlık

3. Το Ιμβριακό ζήτημα

4. Η ανταλλαγή πληθυσμών και οι μουσουλμάνοι της Ελλάδας

5. Οι συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου

6. Οι συνταγματικές αλλαγές του Μακαρίου

7. Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1974

8. Η Σύνοδος της ΕΕ στο Ελσίνκι το 1999 και η ελληνοτουρκική σύγκλιση

9. Η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου πελάγους: Κρίσεις 1976-1987

10. Το επεισόδιο των Ιμίων: Γεγονότα και συνέπειες