Ελληνικά » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70117 Το Πολιτικό Ισλάμ στη Σύγχρονη Τουρκία (Ι)

70117 Το Πολιτικό Ισλάμ στη Σύγχρονη Τουρκία (Ι)

Κωνσταντίνος Γώγος

Λέκτορας

kgogos[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες/εβδομάδα 

 Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος 

(συμφώνως προς το πνεύμα και την γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποίαν το μάθημα προσφέρεται). 

Αρχικά μελετώνται τα ιδεολογικο-πολιτικά γνωρίσματα και οι μορφές του ισλαμιστικού κινήματος (στον μουσουλμανικό κόσμο), καθώς και οι προτάσεις τυπολογίας και ταξινόμησης του ισλαμιστικού κινήματος, σε ιστορικό πλαίσιο και με βάση τις ιδέες, τους σκοπούς και την δράση των φορέων του. Στη συνέχεια το μάθημα επικεντρώνεται στο τουρκικό ισλαμιστικό κίνημα με σκοπό να καταδείξει τα δικά του χαρακτηριστικά στην περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας. Οι τυπολογίες των οργανώσεων και εκφάνσεων του τουρκικού ισλαμιστικού κινήματος αναλύονται και μελετώνται με διεπιστημονική (ιστορική, κοινωνιολογική, γεωπολιτική) ματιά. Περαιτέρω το μάθημα πραγματεύεται τα μυστικά ισλαμικά τάγματα και τις ισλαμικές κοινότητες στην Τουρκία, καθώς και τις οικονομικές δραστηριότητες και τα οικονομικά/επιχειρηματικά δίκτυα που έχουν αναπτυχθεί από αυτές. Μελετά εκτεταμένα τις κομματικές μορφές του ισλαμιστικού κινήματος, καθώς επίσης και το εξτρεμιστικό ισλαμιστικό κίνημα στην σύγχρονη Τουρκία. Πιο συγκεκριμένα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην μελέτη και κατανόηση των φάσεων ανάπτυξης και της ιδεολογίας των τουρκικών ισλαμιστικών κομμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο μελετάται α) η πολιτική διαδρομή, η ιδεολογία, τα κόμματα και οι οργανώσεις (υπό την ηγεσία και καθοδήγηση) του Νετζμετίν Ερμπακάν, και β) η ιδεολογική τοποθέτηση, οι πολιτικές και το πρόγραμμα, καθώς και οι ηγετικές μορφές του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το οποίο βρίσκεται στην εξουσία από τα τέλη του 2002. Περαιτέρω, μελετάται το τουρκικό εξτρεμιστικό πολιτικό Ισλάμ, στα παραδείγματα των οργανώσεων  IBDA-C και (της τουρκικής) Χιζμπουλλάχ.

Κατά την διδασκαλία δίδεται σημασία στη μελέτη και κατάδειξη της παραγωγής και των τάσεων της σχετικής τουρκικής και διεθνούς βιβλιογραφίας. Η διδασκαλία γίνεται με τη μορφή διαλέξεων.  

Ανάπτυξη του περιεχομένου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις 13 παραδόσεις του εξαμήνου.

1.  Εισαγωγή στο μάθημα (περιεχόμενο, θεματολογία, μεθοδολογία, βιβλιογραφία)

2.  Ορισμός και ερμηνείες του ‘πολιτικού ισλάμ’

3.  Τυπολογίες των εκφάνσεων και εκφράσεων του πολιτικού ισλάμ

4.  Το πολιτικό ισλάμ στο σύγχρονο μουσουλμανικό κόσμο

5.  Μυστικά ισλαμικά τάγματα και οργανώσεις στην Τουρκία: ο πολιτικός ρόλος τους

6.   Μυστικά ισλαμικά τάγματα και οργανώσεις στην Τουρκία: η οικονομική ισχύς τους

7.   Το πολιτικό ισλάμ και το πολιτιστικό πεδίο στην Τουρκία

8.   Το κομματικό πολιτικό ισλάμ: οι ιδέες του Νετζμετίν  Ερμπακάν

9.   Το κομματικό πολιτικό ισλάμ: τα κόμματα και η πολιτική του Νετζμετίν Ερμπακάν

10.  Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης: τα ιδεολογικά χαρακτηριστικά και οι   

       πολιτικές του. Ανήκει στον χώρο του πολιτικού ισλάμ ή όχι?

10.  Εκφάνσεις του τουρκικού εξτρεμιστικού πολιτικού ισλάμ: η οργάνωση  IBDA-C.

11.  Εκφάνσεις του τουρκικού εξτρεμιστικού πολιτικού ισλάμ: η οργάνωση (της τουρκικής)    

      Χιζμπουλλάχ.

12.  Γεωπολιτική ανάλυση του σημερινού τουρκικού πολιτικού ισλάμ

13.  Συμπεράσματα / Παρατηρήσεις  

Τρόπος εξέτασης του μαθήματος

Α) Εξέταση γραπτή (ή προφορική), με συντελεστή βαθμολογίας 100%, ή

Β) Συνδυασμός τελικής γραπτής (ή προφορικής) εξέτασης με συντελεστή βαθμολογίας 75% και γραπτής βοηθητικής εργασίας 3000 - 4000 λέξεων με συντελεστή βαθμολογίας 25%.

Η κατάθεση των γραπτών εργασιών, λαμβάνεται υπ’ όψιν στη στρογγυλοποίηση της τελικής βαθμολογίας του φοιτητή (το ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής του ΕΚΠΑ δεν δέχεται πεδία με δεκαδική βαθμολογία). Η κάθε γραπτή βοηθητική εργασία είναι ατομική. Οι εργασίες πρέπει να κατατίθενται ολοκληρωμένες μέχρι την ημέρα των εξετάσεων του μαθήματος (στην περίοδο των εξετάσεων του Χειμερινού Εξαμήνου). Η ακριβής ημερομηνία κατάθεσης της εργασίας του φοιτητή πιστοποιείται από την κατάθεσή της στο e-class ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση του διδάσκοντος καθηγητού.

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Ακολουθούνται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΙΠ με ερωτηματολόγια συμπληρούμενα ανωνύμως από τους φοιτητές.

Σύγγραμμα μαθήματος

Ρεφάατ Αλ Σαήντ, Η διαπάλη Ισλάμ και ισλαμισμού (Αθήνα 2015)

Κωδικός βιβλίου στον “Εύδοξο” 50659064

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

Αμπατζής, Άρης, Islam Light: Ο πολιτικός αναχρονισμός στην Τουρκία (2006)

Γώγος, Κωνσταντίνος, Τουρκικό πολιτικό Ισλάμ και ισλαμιστικά δίκτυα στη Γερμανία: Γεωπολιτική ανάλυση (2011)

Γώγος, Κωνσταντίνος, «Από την «Εθνική Θέαση» στην «Συντηρητική Δημοκρατία»: Οι ιδεολογικές αναφορές του ισλαμικού κινήματος στην Τουρκία», Γεωστρατηγική, τεύχος 12, Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2007, 72-84.

Μάζης, Ιωάννης Θ., Γεωγραφία του ισλαμιστικού κινήματος στη Μέση Ανατολή, (γ΄ έκδοση 2012)

Μάζης, Ιωάννης Θ., Μυστικιστικά ισλαμικά τάγματα: O Μικρασιατικός χώρος (2013)

Shankland, David, Ισλάμ και κοινωνία στην Τουρκία, (Μετάφραση: Κατερίνα Κιτίδη, Επιμέλεια: Φωτεινή Τσιμπιρίδου) (2003) 

Ξενόγλωσση

Akdoğan, Yalçın, Siyasal İslam: Refah Partisi’nin Anatomisi, İstanbul 2000.

Aktay, Yasin (εκδ.), İslamcılık, (Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Cilt 6), İstanbul 2004

Ayoob, M., The Many Faces of Political Islam: Religion and Politics in the Muslim World, Ann Arbor 2008

Βayat, Asef, Making Islam Democratic: Social Movements and the Post-Islamist Turn, Stanford 2007

Berkes, Niyazi, The Development of Secularism in Turkey, (With a new introduction by Feroz Ahmad) Routledge, New York 1998 

Bulaç, Ali, Göcün ve Kentin Siyaseti (MNP’den SP’ye Milli Görüş Partilleri), İstanbul 2009

Choueiri, Youssef M., Islamic Fundamentalism, (Revised ed.) London/New York 1997

Çakır, Ruşen, Ayet ve Slogan: Türkiye’de İslami Oluşumlar, İstanbul 2002 

Çavdar, Tevfik, Türkiye'nin Demokrasi Tarihi (1950’den Günümüze), İstanbul 2008

Eickelman, Dale/James Piscatori, Muslim Politics, Princeton 1996

Eligür, Banu, The Mobilization of Political Islam in Turkey, Cambridge 2010  

Findley, Carter Vaughn, Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007, New Haven and London 2010.

Göle, Nilüfer, Laïcité, modernisme et islamisme en Turquie’’, Cahiers d'Etudes sur la Méditerranée Orientale et le monde Turco-Iranien [En ligne], 19 | 1995.

Göle, Nilüfer, The Forbidden Modern. Civilization and Veiling, Ann Arbor 1996

Göle, Nilüfer, “Secularism and Islamism in Turkey: The Making of Elites and Counter-Elites”, The Middle East Journal, Vol. 51 (1997), pp. 46-58.

Haddad, Yvonne Yazbeck / John O. Voll /John L. Esposito (eds.), The Contemporary Islamic Revival: A Critical Survey and Bibliography, New York/Westport, Connecticut /London 1991

Heper, Metin and S. Sayari (eds.), Political Leaders and Democracy in Turkey, Lanham/Oxford 2002

Karmon, Ely, «Radical Islamic Political Groups in Turkey», MERIA, Vol. 1, Nr. 4, December 1997 (meria.idc.ac.il/journal/1997/issue4)   

Mandaville, Peter, Global Political Islam, London 2007

Mardin, Şerif, Religion and Social Change in Turkey: The Case of Bediuzzaman Said Nursi, Albany 1989

Mazis, Ioannis Th., “Tarikat and Cemaat in Modern Day Turkey”, in Ioannis Th. Mazis, Dissertationes Academicae Geopoliticae, Geocultures/Papazisis editions, Athènes 2015, p. 173-194.

Mazis, Ioannis Th., “Methodology for Systemic Geopolitical Analysis according to the Lakatosian Model”, in Ioannis Th. Mazis, Dissertationes Academicae Geopoliticae, Geocultures/Papazisis editions, Athènes 2015, p. 1063-1072.

Nachmani, Amikam, Turkey: Facing a New Millennium, Manchester/New York 2003

Ocak, Ahmet Yaşar, Türkler Türkiye ve İslam, İletişim yay., İstanbul 2002 (5η έκδ.)

Özdalga, Elisabeth, İslamcılığın Türkiye Seyri: Sosyolojik bir perspektif, İstanbul 2006

Ozdalga, Elisabeth (ed.), Naqshbandis in Western and Central Asia, Swedish Research Institute in Istanbul, 1999

Rubin, Barry/Metin Heper (eds.), Political Parties in Turkey, London/Portland,ΟR 2002

Seufert, Günter, Café Istanbul: Alltag, Religion und Politik in der modernen Türkei, München 1999

Toprak, Binnaz, Islam and political development in Turkey, Leiden 1981  

Turam, Bernal, Between Islam and the State: The Politics of Engagement, Stanford 2007

Yayla, Atilla, «Turkey’s Leaders-Erbakan’s Goals», Middle East Quarterly, Sept. 1997, pp. 19-25.

Volpi, Frédéric, Political Islam Observed, Hurst & Co 2010.

Yavuz, M. Hakan, Islamic Political Identity in Turkey, Oxford / New York 2003

Yavuz, M. Hakan, The Emergence of a New Turkey: Islam, Democracy and the AK Parti, The University of Utah Press 2006

Yıldırım, Ergün, AK Parti ve Cemaat, İstanbul 2011

White, Jenny, Islamist mobilization in Turkey: A study in vernacular politics, University of Washington Press, 2002 

Zarcone, Thierry, La Turquie moderne et l’ Islam, Paris 2004.