Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70004 Εισαγωγή στην Οθωμανική Ιστορία

70004 Εισαγωγή στην Οθωμανική Ιστορία

 

Αιμιλία Θεμοπούλου

Aναπληρώτρια Καθηγήτρια

athemop[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως


Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος σύμφωνα με το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποία το μάθημα προσφέρεται.

Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση και η μελέτη της δομής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Συγκεκριμένα η διοικητική, οικονομική και κοινωνική οργάνωση του οθωμανικού κράτους. Η κατανόηση της οργάνωσης και των δομών του οθωμανικού κράτους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την γνώση της Οθωμανικής και της Σύγχρονης Ιστορίας της Τουρκίας. Tο μάθημα αποσκοπεί παράλληλα με τη μελέτη της δομής του οθωμανικού κράτους μια εισαγωγή στους θεσμούς που καθορίζουν τις σχέσεις μουσουλμάνων μη μουσουλμάνων στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Στόχος επίσης του μαθήματος είναι η μελέτη και η εξοικείωση των φοιτητών με τις μεθόδους της ιστορικής επιστήμης, η επεξεργασία των πηγών της Οθωμανικής Ιστορίας και συγκεκριμένα των οθωμανικών αρχειακών πηγών.

Τρέχουσα υποδειγματική δομή ( state of the art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλείσεις από αυτήν.

Το συγκεκριμένο μάθημα με ομώνυμο τίτλο δεν διδάσκεται σε Πανεπιστήμια και τμήματα της ημεδαπής και αλλοδαπής. Ωστόσο, παρεμφερή μαθήματα, με συναφές περιεχόμενο προς αυτό του συγκεκριμένου προσφέρονται Τμήματα Πανεπιστημίων της ημεδαπής και αλλοδαπής στα οποία όμως σύμφωνα με την σχετική περιγραφή γίνεται διδασκαλία μόνο των επιμέρους θεματικών που εξετάζονται στο συγκεκριμένο μάθημα. Όπως π.χ. στο συναφές μάθημα στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου- Bogazici- δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη θεματική πολιτικής και θεσμικής ανάπτυξης στο οθωμανικό κράτος από το 1300 έως το 1600 διαφοροποιούμενο συγκριτικά από το διδασκόμενο μάθημα στο Τμήμα μας. Το περιεχόμενο του μαθήματος στο Τμήμα μας καινοτομεί λόγω της συγκριτικής εξέτασης του συνόλου των βασικότερων τομέων οργάνωσης του οθωμανικού κράτους (διοίκηση, οικονομία, κοινωνία) με στόχο την καλύτερη κατανόηση της οργάνωσης του Οθωμανικού κράτους, δεδομένου ότι απευθύνεται σε φοιτητές του Α΄ εξαμήνου σπουδών. Το συγκεκριμένο μάθημα αποτελεί στην ουσία τη βάση των μαθημάτων της Οθωμανικής Ιστορίας που θα ακολουθήσουν στα επόμενα εξάμηνα σπουδών.

Κατόπιν έρευνας που πραγματοποιήσαμε σε Πανεπιστήμια εντός και εκτός Ελλάδος παρουσιάζεται παρακάτω η υποδειγματική δομή της διδασκαλίας του μαθήματος Εισαγωγή στην Οθωμανική Ιστορία.

Εξετάζονται η δομή, η διοικητική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση του οθωμανικού κράτους μέσα από τις οθωμανικές πηγές. Διερευνώνται οι βασικοί τομείς οργάνωσης, η κεντρική διοίκηση και επαρχιακή διοίκηση, η στρατιωτική οργάνωση, ο θεσμός της υποχρεωτικής στρατολόγησης (devşirme), και η εξέλιξη της στρατιωτικής οργάνωσης του οθωμανικού κράτους. Εξετάζονται το σύστημα γαιοκτησίας, μορφές γαιοκτησίας και η εξέλιξη τους από τον 15 έως τον 18ο αιώνα, συγκεκριμένα η εκμίσθωση (iltizam) και η εμφάνιση των τσιφλικιών στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

Αναλύονται οι θεσμοί του οθωμανικού κράτους. Η εξέλιξη και οι παράγοντες μεταβολής των δομών του οθωμανικού κράτους από τη δημιουργία του σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης του έως και τον 18ο αιώνα.

Εξετάζονται οι θεσμοί που καθορίζουν τις σχέσεις μουσουλμάνων μη μουσουλμάνων. Διερευνώνται η οργάνωση του μη μουσουλμανικού πληθυσμού, η λειτουργία των θρησκευτικών ομάδων και η οργάνωση τους γύρω από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Η διδασκαλία του μαθήματος διεξάγεται βάσει πρωτογενούς υλικού, και συγκεκριμένα οθωμανικού αρχειακού υλικού και των σημειώσεων της διδάσκουσας, σύμφωνα με μελέτες και επιστημονικά άρθρα που εκδίδονται σε διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους και την ειδική επικαιροποιημένη βιβλιογραφία στη συγκεκριμένη θεματική.

Ανάπτυξη του περιεχόμενου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν το σύνολο των δεκατριών παραδόσεων ανά εξάμηνο.

1.Eξετάζονται οι πηγές της οθωμανικής ιστορίας, οι οθωμανικές αρχειακές πηγές, ο ιερός νόμος του Ισλάμ, η ιδεολογία του ιερού πολέμου (gaza). 2. Η συγκρότηση, η ανάπτυξη και τα αίτια εξάπλωσης του οθωμανικού κράτους, 3. Διερευνώνται οι τομείς οργάνωσης του οθωμανικού κράτους, η διοικητική οργάνωση, και συγκεκριμένα η κεντρική διοίκηση. 4. Η επαρχιακή διοίκηση και η εξέλιξή της. 5. Η στρατιωτική οργάνωση, ο θεσμός της υποχρεωτικής στρατολόγησης (devşirme) 5. Η εξέλιξη της στρατιωτικής οργάνωσης. 6. Το οθωμανικό ναυτικό 7. Το σύστημα γαιοκτησίας και οι μορφές γαιοκτησίας, 8. Οι παράγοντες μεταβολής, η εξέλιξη του συστήματος γαιοκτησίας και οι επιπτώσεις της, η εμφάνιση τσιφλικιών. 9. Η απονομή της δικαιοσύνης, το ισλαμικό δίκαιο στην Οθωμανική αυτοκρατορία 10. Η δομή της οθωμανικής κοινωνίας. 11. Η οργάνωση του μη μουσουλμανικού πληθυσμού. Οι θεσμοί που καθορίζουν τις σχέσεις μουσουλμάνων μη μουσουλμάνων. 13. Η Εκκλησία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Τρόπος εξέτασης του μαθήματος.

Το μάθημα εξετάζεται γραπτώς με συντελεστή βαθμολογίας 75% και με ενδιάμεση κατά τη διάρκεια του εξαμήνου εξέταση- πρόοδο- με συντελεστή βαθμολογίας 25%.

Η ύλη που συμπεριλαμβάνεται στην πρόοδο εξαρτάται από τη διδαχθείσα ύλη σε κάθε ακαδημαϊκό έτος. Για την πρόοδο και το ακριβές περιεχόμενο, γίνεται προηγουμένως συζήτηση με τους φοιτητές.

 

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Εφαρμόζονται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΠ με ερωτηματολόγια που συμπληρώνονται ανώνυμα από τους φοιτητές

Βιβλιογραφία του μαθήματος και διανεμόμενα συγγράμματα

Διανέμεται τα παραπάνω σύγγραμμα.

Χαλίλ Ιναλτζίκ Η Οθωμανική Ιστορία Η κλασική εποχή 1300-1600

Εκδόσεις Αλεξάνδρεια 1995 σελ 455.

Γίνεται διανομή και ανάρτηση στην ηλεκτρονική τάξη ξενόγλωσσων συγγραμμάτων τα οποία συνοδεύονται από σημειώσεις της διδάσκουσας για το μάθημα, άρθρων που εκδίδονται σε διεθνή περιοδικά, συλλογικών τόμων και της ειδικής επικαιροποιημένης βιβλιογραφίας στη συγκεκριμένη θεματική.

 

Ενδεικτική Ελληνόγλωσση και Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία

Baldiceanu Nicoara, Le timar dans lEmpire Ottoman (Début XIV- Début XVIsiècle), Weisbaden, 1980.

Barkan, Ömer Lütfi, Türkiyede toprak meselesi, Istanbul, 1980.

Berktay Halil- Faroqhi Suraiyya, New Approaches to state and peasent in Ottoman History, London, 1992

Cvetkova Bistra, Les Institutions Ottomanes en Europe, Weisbaden, 1978

Cahen, Claude, L’islam, Paris, 1997.

Cvetkova Bistra, Les Institutions Ottomanes en Europe, Weisbaden, 1978.

Faroqhi Suraiyya, Towns and townsmen of Ottoman Anatolia, trade, crafts, and food production in urban setting 1520-1550, Cambridge, 1984.

Faroqhi Suraiyya, Stories of Ottoman men and women, Istanbul, 2002.

Faroqhi Suraiyya, Προσεγγίζοντας την Οθωμανική Ιστορία, Εισαγωγή στις πηγές, (μετφ. Κώστας Ε. Καμπουρίδης), Θεσσαλονίκη, 2006.

Finkel Caroline, Οθωμανική Ιστορία 1300-1923, Αθήνα, 2007.

Hamilton G., Bowen H., Islamic society and the West, t. II Oxford, 1969.

Inalcik Halil, The Ottoman Empire conquest, organization and economy, London, 1978.

Inalcik Halil (μετ.Μιχάλης Κοκολάκης) Η Οθωμανική Αυτοκρατορία Η κλασική εποχή, 1300-1600,Αθήνα, 1995.

Inalcık Halil, The Ottoman Empire conquest, organization and economy, Varorium Reprints, London, 1978.

Inalcık Halil, From Empire to Republic Assays on Ottoman and Turkish Social History, The Isis Press, Istanbul, 1995

Inalcik Halil- Quateart Donald, Οικονομική και κοινωνική ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Τόμος Α:1300-1600, Αθήνα, 2008.

Inalcik Halil, Essays in Ottoman History, Istanbul. 1998.

Inalcik, Halil” Djizya” E. I. Leiden, t. I σ. 562-566

Inalcik, Halil” Eyalet” E. I. Leiden, t. II σ. 721-724.

Imber Colin. Studies in Ottoman history and Law, Istanbul, 1996.

Kafadar Cemal Ανάμεσα σε δύο κόσμους Η κατασκευή του Οθωμανικού κράτους (μτφ.)Αντώνης Αναστασόπουλος, Αθήνα 2008.

Koνόρτας Παρασκευάς, Οθωμανικές θεωρήσεις για το Οικουμενικό Πατριαρχείο 17ος –αρχές 20ου αι. Αθήνα, 1998.

Köprülü Mehmed F., (μετ. Στέφανος Παπαγεωργίου) Οι απαρχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Αθήνα, 2001.

Mantran Robert, Histoire de l’Empire Ottoman, Paris, 1989.

Μantran Robert, Istanbul dans la seconde moitié du XVIIe siècle, Paris, 1962.

Özkaya Yücel, Osmanlı İmparatorluğunda ayanlık, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1994.

Παπούλια Βασιλική Από την Θεοκρατική απολυταρχία στον νεότερο Πολυμερισμό Τόμος Β΄, Θεσσαλονίκη, 2006.

Pierce Leslie, The Imperial Harem, Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, New York, Oxford, 1993.

Quateart Donald, Η Οθωμανική Αυτοκρατορία Οι τελευταίοι αιώνες 1700-1922, Αθήνα, 2006.

Shaw Stanford-Ezel Kural, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey 1800-1875, 2. t,. Cambridge, 1977.

Sugar, P., Η Νοτιοανατολική Ευρώπη κάτω από Οθωμανική κυριαρχία (1354-1804), τ. 2, Αθήνα, 1994.

Uzunçarşılı Ismail Hakkı, Osmanlı Devleti Teşkilatindan Kapukulu Ocakları, t. 2. Istanbul, 3η εκδ. 1988.

Uzunçarşılı Ismail Hakkı, Osmanlı Devletinin Merkez ve Bahriye Teşkilatı, Istanbul 3η εκδ. 1988.

Witek P., H γένεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (μετ. Ε.,Μπαλτά), Αθήνα, 1988.

Zachariadou Elizabeth, (edt) The Ottoman Emirate (1300-1389) Crete University Press- Foundation for Research and Technology Heraklion, 1993.

Zürcher Erik J., Σύγχρονη Ιστορία της Τουρκίας, Αθήνα, 2004.

Ιστορία του Ελληνικού Εθνους, τ. ΙΑ΄ σ. 98-109,189-242,360-416, 433-451.