Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70011 Οθωμανική Ιστορία

70011 Οθωμανική Ιστορία


Αιμιλία Θεμοπούλου

Aναπληρώτρια Καθηγήτρια

athemop[at]turkmas.uoa[dot]gr

Σύνολο ωρών διδασκαλίας: 3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος σύμφωνα με το πνεύμα και τη γενικότερη στόχευση της κατεύθυνσης στην οποία το μάθημα προσφέρεται.

Οι μαθησιακοί στόχοι συνοψίζονται στην κατανόηση των Μεταρρυθμίσεων και των επιπτώσεων τους στους κυριότερους τομείς οργάνωσης του οθωμανικού κράτους, συγκεκριμένα στον διοικητικό οικονομικό και κοινωνικό τομέα και στις σχέσεις των μη μουσουλμανικών πληθυσμών με την κεντρική εξουσία. Εξετάζονται οι προσπάθειες εκκοσμίκευσης σε βασικούς τομείς, όπως της παιδείας και της απονομής της δικαιοσύνης και στις επιπτώσεις στην οθωμανική κοινωνία.

Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state of the art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλείσεις από αυτήν.

Κατόπιν έρευνας που πραγματοποιήσαμε σε ομοειδή Τμήματα Πανεπιστημίων της ημεδαπής και αλλοδαπής προκύπτουν προσφερόμενα μαθήματα με συναφές περιεχόμενο προς αυτό του συγκεκριμένου μαθήματος. Στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Κύπρου προσφέρονταιι επιμέρους θεματικές του συγκεκριμένου μαθήματος ως χωριστά μαθήματα (ενδεικτικά, Δημιουργία και Ανάπτυξη του Τουρκικού Εθνικισμού). Ωστόσο αποτελούν μαθήματα επιλογής των τελευταίων δύο εξαμήνων όπως προκύπτει από την περιγραφή.

Το περιεχόμενο του μαθήματος στο Τμήμα μας καινοτομεί λόγω της συνολικής εξέτασης των μεταβολών που παρατηρούνται από τα τέλη περίπου του 18ου και κατά το 19ο αιώνα με τις Μεταρρυθμίσεις στους βασικότερους τομείς οργάνωσης του οθωμανικού κράτους (διοίκηση, οικονομία, κοινωνία). Το μάθημα επιχειρεί την εξέταση της αναδιοργάνωσης της διοίκησης, της οικονομίας και των κοινωνικών μετασχηματισμών στο Οθωμανικό κράτος, απόρροια των μεταβολών που παρατηρούνται κατά τον 19ο αιώνα. Απευθύνεται σε φοιτητές του Β΄ εξαμήνου σπουδών οι οποίοι έχουν ήδη διδαχθεί στο Α΄ εξάμηνο στο μάθημα ‘’Εισαγωγή στην Οθωμανική Ιστορία’’ την οργάνωση του Οθωμανικού κράτους.

Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποιήσαμε σε Πανεπιστήμια εντός και εκτός Ελλάδος παρουσιάζεται παρακάτω η υποδειγματική δομή της διδασκαλίας του μαθήματος

Εξετάζονται οι Μεταρρυθμίσεις της περιόδου Τanzimat και η αναδιοργάνωση του οθωμανικού κράτους: της διοικητικής οργάνωσης, γαιοκτησίας, οικονομίας, στρατιωτικής οργάνωσης, απονομής της δικαιοσύνης και παιδείας. Αναλύονται οι προσπάθειες εκκοσμίκευσης και οι επιπτώσεις τους στο οθωμανικό κράτος.

Μελετώνται οι έννοιες του εκδυτικισμού και του εκσυγχρονισμού υπό την επίδραση της Δύσης και ειδικότερα του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. Αναλύονται οι επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων στην οργάνωση, η εξέλιξη των μη μουσουλμανικών πληθυσμών και των σχέσεων τους με την κεντρική εξουσία. Διερευνώνται η εκκοσμίκευση των θεσμών στην οθωμανική κοινωνία οι μεταβολές στο σύστημα των μιλλέτ και οι επιπτώσεις τους. Εξετάζονται επίσης τα ιδεολογικά ρεύματα από την περίοδο των Νεοοθωμανών ως και τους Νεότουρκους και η οθωμανική διανόηση. Αναλύονται τα συντάγματα του 1876 και του 1908, η περίοδος του Abdülhamit ΙΙ και η Επανάσταση των Νεοτούρκων. Η μελέτη της εκκοσμίκευσης και των ιδεολογικών ρευμάτων στην Οθωμανική αυτοκρατορία αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την γνώση της σύγχρονης ιστορίας της Τουρκίας. Διερευνώνται επίσης η πολιτική και η οικονομική συγκυρία στο οθωμανικό κράτος κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.

Η διδασκαλία του μαθήματος διεξάγεται βάσει πρωτογενούς υλικού, και συγκεκριμένα οθωμανικού αρχειακού υλικού και των σημειώσεων της διδάσκουσας, σύμφωνα με μελέτες και επιστημονικά άρθρα που εκδίδονται σε διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους και την ειδική επικαιροποιημένη βιβλιογραφία στη συγκεκριμένη θεματική.

Ανάπτυξη του περιεχόμενου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν το σύνολο των δεκατριών παραδόσεων ανά εξάμηνο.

1.Οι έννοιες του εκδυτικισμού και του εκσυγχρονισμού στον οθωμανοκρατούμενο χώρο υπό την επίδραση της Δύσης και ειδικότερα του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. 2. Μεταρρυθμιστικές προσπάθειες στην στρατιωτική οργάνωση και την κεντρική διοίκηση 3. Εκκοσμίκευση και μεταρρυθμίσεις στην απονομή της δικαιοσύνης. στην παιδεία και οι επιπτώσεις τους. 4. Η οικονομική διάσταση των Μεταρρυθμίσεων (γαιοκτησία, εμπόριο). 5. Οι επιπτώσεις των διαταγμάτων HattŞerif και Hatt-ı Hümayun στις σχέσεις των μη μουσουλμανικών πληθυσμών με την κεντρική εξουσία. 6. Οι μεταβολές και η εξέλιξη του συστήματος των μιλλέτ. 7. Η εκκοσμίκευση των θεσμών στην οθωμανική κοινωνία. 8. Ι δεολογικά ρεύματα από την περίοδο των Νεοοθωμανών ως και την περίοδο των Νεοτούρκων. 9. Η οθωμανική διανόηση. 10. Το σύνταγμα του 1876 και η περίοδος του Abdülhamit ΙΙ. 11. Η Επανάσταση των Νεοτούρκων, το σύνταγμα του 1908 και η άνοδος τους στην εξουσία. 12. Η πολιτική συγκυρία στο οθωμανικό κράτος στις αρχές του 20ου αιώνα. 13. Η Οθωμανική αυτοκρατορία και οι σχέσεις με τη Δύση.

Τρόπος εξέτασης του μαθήματος.

Το μάθημα εξετάζεται γραπτώς με συντελεστή βαθμολογίας 75% και με κατάθεση και παρουσίαση γραπτής εργασίας με συντελεστή βαθμολογίας 25%.

Όροι των γραπτών εργασιών:

Οι εργασίες είναι ατομικές. Το θέμα της γραπτής εργασίας καθορίζεται πάντα σύμφωνα με τα ενδιαφέροντα των φοιτητών και την καθοδήγηση από τη διδάσκουσα σε θέματα μεθοδολογίας, βιβλιογραφίας έρευνας και επεξεργασίας πηγών σχετικών με την εργασία. Προτείνονται πρωτογενείς πηγές και βιβλιογραφία. Η εργασία αποσκοπεί επίσης στην εξοικείωση των φοιτητών με την έρευνα και την επεξεργασία αρχειακού υλικού και ειδικότερα οθωμανικών πηγών. Προτείνεται η διεξαγωγή της έρευνας, παράλληλα με βιβλιοθήκες, σε ερευνητικά κέντρα όπως Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών και Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Το σύνολο της εργασίας δεν πρέπει να ξεπερνά τις 6.000 λέξεις. Σε όλη τη διάρκεια της εκπόνησης της εργασίας οι φοιτητές επικοινωνούν με τη διδάσκουσα ηλεκτρονικά ή τις προκαθορισμένες ώρες γραφείου.

Οι εργασίες πρέπει να κατατίθενται και να παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια του τελευταίου μαθήματος του εξαμήνου.

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Εφαρμόζονται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΠ με ερωτηματολόγια που συμπληρώνονται ανώνυμα από τους φοιτητές

Βιβλιογραφία του μαθήματος και διανεμόμενα συγγράμματα

Διανέμονται τα παραπάνω συγγράμματα.

Bernard Lewis Η ανάδυση της Σύγχρονης Τουρκίας Τόμος Α Εκδόσεις Παπαζήση Αθήνα 2001 σελ 614.

Bernard Lewis Η ανάδυση της Σύγχρονης Τουρκίας Τόμος Β Εκδόσεις Παπαζήση Αθήνα 2002 σελ 357.

Γίνεται διανομή και ανάρτηση στην ηλεκτρονική τάξη ξενόγλωσσων συγγραμμάτων τα οποία συνοδεύονται από σημειώσεις της διδάσκουσας για το μάθημα, άρθρων που εκδίδονται σε διεθνή περιοδικά, συλλογικών τόμων και της ειδικής επικαιροποιημένης βιβλιογραφίας στη συγκεκριμένη θεματική

Ενδεικτική Ελληνόγλωσση και Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία

Bacque Grammont J., L., -Dumont Paul (επιμ.) Economies et Sociétés dans l’Empire Ottoman (Fin du XVIIIe-Début XXe siècles), Paris, 1983.

Bacque Grammont J., L., -Dumont Paul (επιμ.) Contributions à l’histoire économique et sociale de l’Empire Ottoman, Paris, 1983.

Berkes Niyazi, The development of secularism in Turkey, Montreal, 1964

Davison R, Reform in the Ottoman Empire 1856-1876, New York, 1973.

Deringil, Selim, (μετ. Στέφανος Παπαγεωργίου) H καλά προστατευόμενη Επικράτεια, Αθήνα, 2003.

Engelhardt, E., La Turquie et le Tanzimat or histoire des reformes dans l’Empire Ottoman dépuis 1826 jusqu’à nos jours, t . II, Paris, 1882-1884.

Faroqhi Suraiya, Stories of Ottoman men and women, Istanbul, 2002.

Faroqhi Suraiya, Κουλτούρα και καθημερινή ζωή στην Oθωμανική αυτοκρατορία- Από το μεσαίωνα ως τις αρχές του 2οουα;ιώνα (μετ.) Κατερίνα Παπακωνσταντίνου,Αθήνα, 2000.

Faroqhi Suraiyya, Προσεγγίζοντας την Οθωμανική Ιστορία, Εισαγωγή στις πηγές, (μετφ. Κώστας Ε. Καμπουρίδης), Θεσσαλονίκη, 2006.

Findley Carter, Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire. The Sublime Porte 1789-1922, Princeton, 1980.

Çelik Zeynep, The remaking of Istanbul, Portrait of an Ottoman city in the Nineteenth Century, Siattle- London, 1985.

Herring Gunnar, Οικουμενικό Πατριαρχείο και Ευρωπαϊκή πολιτική, 1620-1638, Αθήνα, 1989.

Hasluck Frederick W., Χριστιανισμός και Ισλάμ την Εποχή των Σουλτάνων, (μτφ.Μάριος Μπλέτας), Αθήνα, 2004.

Imbert Colin, Studies in Ottoman History and Law, The Isis Press, Istanbul, 1996.

Inalcik Halil, ‘The application of the Tanzimat and its social effets’, Archivum Ottomanicum, V (1973), σ. 98-127.

Inalcik Halil-Faroqhi S.,-MacGowan B.,-Quateart D.,-Pamuk S., An economic and social history of the Ottoman Empire, 1600- 1914, vol. 2, Cambridge, 1997.

Inalcik Halil, Essays in Ottoman History, Istanbul. 1998.

Karal Enver Ziya, Osmanli Tarihi.Nizami-i Cedit ve Tanzimat Devirleri, 1789-1856, 3η εκδ. Ankara, 1970.

Karal Enver Ziya, Osmanli Tarihi.Islahat Fermani Devri 1856-1861, Ankara, 1954

Karal Enver Ziya, Osmanli Tarihi. Birinci Mesrutiyet ve Istibdat Devri 1876-1907 Ankara, 1962.

Karpat Kemal, ‘ The transformation of the Ottoman state, 1789-1908,’ International Journal of Middle East Studies, 3 (1972), σ. 243-281.

Karpat Kemal, Ottoman Population 1830-1914.Demographic and social characteristics, Madison, Wisconsin, 1985.

Karpat Kemal, ‘ The transformation of the Ottoman state, 1789-1908,’ International journal of Middle East Studies, 3 (1972), σ. 243-281.

Karpat Kemal, Osmanli’da Degisim Modernlesme ve Ulasma, Istanbul, 2006.

Ottoman Population 1830-1914.Demographic and social characteristics, Madison, Wisconsin, 1985.

Koνόρτας Παρασκευάς, Οθωμανικές θεωρήσεις για το Οικουμενικό Πατριαρχείο 17ος –αρχές 20ου αι. Αθήνα, 1998.

Landau, J.,M.,“ The Hamidian Area: An Imperial Ideology’’ The politics of Islam,Οξφόρδη, 1990.

Braude Benjamin-Bernard Lewis Christians and Jews in the Ottoman Empire, The functioning of a plural society, New-York, 1982.

Mardin Serif, The genesis of Young Ottoman Thought, Princeton , 1962.

Mardin Serif, Turk modernlesmesi, Istanbul, 1995.

Quateart Donald, Social desintegration and popular resistance in the Ottoman Empire, 1882-1908, New York, 1983.

Lewis Bernard-Braude Benjamin, Christians and Jews in the Ottoman Empire. The functioning of a plural society, New-York, 1982.

Shankland David, ( μτφρ. Κατερίνα Κιτίδη) Iσλάμ και κοινωνία στην Τουρκία, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα, 2004.

Shaw Stanford-Ezel Kural, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey 1800-1875, 2. t,. Cambridge, 1977.

Schick I., C.,- Tonak E., A., (edts.) Turkey in Transition New Perspectives, Oxford University Press, 1987.

Τσουκαλάς Κωνσταντίνος, Εξάρτηση και αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922), Αθήνα, 1980.

Timur Taner, Osmanlı Kimliği, Istanbul, 1986.

Timur Taner, Osmanlı Toplumsal düzeni, Istanbul,1994.

Tunçay Mete-Zurcher Erik Jan,(edts) Osmanlı Imparatorlugunda Sosyalizm ve Milliyetçilik (1876-1923), Istanbul, 1995.

Tunçay Mete-Zurcher Erik Jan,(eds) Socialism and nationalism in the Ottoman Empire, 1786-1923. London, New-York, Amsterdam 1994.

Zόrcher, Erik J., Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας, (μτφ. Βαγγέλης Κεχριώτης), Αθήνα 2004.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΑ, σ. 98-109. 134-143, 376-378.