Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70020 Διεθνείς σχέσεις της Τουρκίας Ι

70020 Διεθνείς σχέσεις της Τουρκίας Ι

 

Αντώνης Δεριζιώτης

Λέκτορας

aderiziot[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

1. Βασικοί στόχοι

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα και σημαντική μεταβολή σε σχέση με το παρελθόν. Μέσα από το μάθημα επιδιώκεται η εισαγωγή των φοιτητών στο ιστορικό πλαίσιο των επιλογών της χώρας στην εξωτερική πολιτική της σε σχέση με την Μ. Ανατολή, την Κ. Ασία, τον Καύκασο, και τις ΗΠΑ. Επιχειρείται μια ιστορική αναδρομή στους στόχους της, στους παράγοντες που την επηρέασαν και την επηρεάζουν και στο ρόλο της από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έως και σήμερα, καθώς και η ανάλυση των παραμέτρων που διαμορφώνουν την εξωτερική πολιτική της από το 2003 μέχρι και σήμερα.

2. Δομή του μαθήματος σε σχέση με αντίστοιχα τμήματα του εξωτερικού

Η ύλη του μαθήματος καλύπτεται στο Πανεπιστήμιο του Boḡaziҫi από τα μαθήματα: Politics of Caucasus and Central Asia και Issues in Turkish Foreign Policy, ενώ στο Πανεπιστήμιο του Bilkent από τα μαθήματα: Turkish Foreign Policy I και II. Το Πανεπιστήμιο του Boḡaziҫi εστιάζει σε γενικά θέματα που αφορούν τις περιοχές της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου κατά την μεταψυχροπολεμική περίοδο, ενώ προσεγγίζει την εξωτερική πολιτική της χώρας μέσα από το πρίσμα των νέων στόχων της, με βάση τα ζητήματα που απασχολούν την ευρύτερη περιοχή της Μ.Ανατολής, των Βαλκανίων, της Κ. Ασίας και του Καυκάσου, και την εμπλοκή της Τουρκίας σε αυτά. Ενώ υπάρχει διαφορά προσέγγισης, δεν υφίσταται κενό στο περιεχόμενο. Οι διαφοροποιήσεις σε σχέση με το Bilkent είναι αρκετές, καθώς εκεί ακολουθείται μια γενική θεώρηση των θεμάτων της εξωτερικής πολιτικής και των αρχών και των στόχων της, η οποία χωρίζεται χρονολογικά, καλύπτοντας με τα δύο μαθήματα την περίοδο 1923 έως σήμερα. Παρόλη την διαφορά προσέγγισης, τα όποια κενά παρουσιάζονται, καλύπτονται στο τμήμα μας από το δεύτερο μέρος του μαθήματος Διεθνείς Σχέσεις της Τουρκίας ΙΙ: Ελληνοτουρκικές σχέσεις και Τουρκία-Ευρωπαϊκή Ένωση.

3. Θεματικές ενότητες

1. Εισαγωγικά στοιχεία

Παρουσιάζονται και αναλύονται ορισμένα βασικά εισαγωγικά στοιχεία που αφορούν στην επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων, που θα βοηθήσουν τους φοιτητές να κατανοήσουν τους παράγοντες διαμόρφωσης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας ανά γεωγραφικό/γεωπολιτικό χώρο και ανά επιμέρους χώρα.

 

2. Μέση Ανατολή

Μέσα από αυτή την ενότητα, επιδιώκεται η παρουσίαση και ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας με τις χώρες της Μέσης Ανατολής και ειδικότερα με τη Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και το Ισραήλ, μέσα από τα γεγονότα, τους εξωτερικούς παράγοντες, τους στόχους και τα μεγάλα  ζητήματα που απασχολούν την περιοχή. (Μεσανατολικό, Κουρδικό, ενεργειακό, ζήτημα του νερού).

 

 

3. Καύκασος, Κεντρική Ασία, Ρωσία

Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και η λήξη του Ψυχρού πολέμου έφεραν τη δημιουργία νέων χωρών σε νέες γεωπολιτικές ζώνες, που ψυχροπολεμικά ανήκαν στην γεωπολιτική σφαίρα της Μόσχας. Στόχος αυτής της ενότητας είναι η παρουσίαση των παραγόντων που διαμορφώνουν τις σχέσεις της Τουρκίας με αυτές τις χώρες, το ρόλο που επιθυμεί να αναλάβει, τα προβλήματα που παρουσιάζονται στις διμερείς σχέσεις της με αυτές και ο ρόλος εξωτερικών παραγόντων, όπως η Ρωσία και οι ΗΠΑ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα της ενέργειας.

 

 

4. Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής

Από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και την έναρξη της περιόδου του διπολισμού, η Τουρκία συνδέεται με το δυτικό κόσμο, ενώ με την είσοδό της στη Βορειοατλαντική Συμμαχία δημιουργεί στιβαρούς δεσμούς με τις ΗΠΑ. Μέσα από αυτή την ενότητα, επιδιώκεται η παρουσίαση της σχέσης της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, η εξέλιξή της μέσα από τα γεγονότα -είτε διμερή, είτε παγκόσμια- και από τις επιδιώξεις εκατέρωθεν αυτής της σχέσης. Η μελέτη των διμερών σχέσεων των δύο χωρών, θα γίνει σε συνάρτηση με την περιοχή της Μέσης Ανατολής, στην οποία βρίσκεται η Τουρκία αλλά και με την ευρύτερη γεωγραφική/γεωπολιτική ζώνη την οποία επηρεάζει και από την οποία επηρεάζεται, από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι και σήμερα.

4. Εξέταση και Αξιολόγηση του μαθήματος

Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται με εξέταση προόδου, περίπου στη μέση του εξαμήνου (20%), παράδοση ατομικής εργασίας (20%), ομαδική παρουσίαση (10%) και την τελική εξέταση (50%).

Οι ατομικές εργασίες πρέπει να έχουν έκταση 3000 λέξεων (+/- 10%) και να ακολουθούν τις παρακάτω παραμέτρους:

 

* Γραμματοσειρά Times New Roman, μεγ. 12

* Διπλό διάστιχο

* Στοίχιση αριστερά και δεξιά

* Χρήση παραπομπών και υποσημειώσεων

* Χρήση βιβλιογραφίας

* Εκτύπωση και απλή βιβλιοδεσία (σπιράλ ή θερμοκόλληση)

 

Οι ομαδικές παρουσιάσεις έχουν διάρκεια 10-15' και η ημέρα διεξαγωγής τους τοποθετείται στα τέλη του εξαμήνου. Τα θέματα των παρουσιάσεων δίνονται και η σύνθεση των ομάδων ορίζονται από τον διδάσκοντα.

Το θέμα ή θέματα της εργασίας και των ομαδικών παρουσιάσεων θα δοθεί/ούν από τον διδάσκοντα, όπως και η ημερομηνία παράδοσης των εργασιών. Περαιτέρω παράμετροι και διευκρινήσεις ενδέχεται να δοθούν κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, εφόσον κριθεί απαραίτητο.

5. Εσωτερική αξιολόγηση

Ακολουθείται η βασική διαδικασία αξιολόγησης του Τμήματος σύμφωνα με τα μοντέλα της ΑΔΙΠ (ερωτηματολόγια προς τους φοιτητές). Παράλληλα, επιδιώκεται η συγκέντρωση της αξιολογικής εμπειρίας των φοιτητών στο μέσον του εξαμήνου, με την χρήση συντετμημένων και θεματικά στοχευμένων ερωτηματολογίων (ενδιάμεση αξιολόγηση από τους φοιτητές).

6. Βιβλιογραφία

Βασική βιβλιογραφία

Robbins, Ph., Στρατός και διπλωματία, μτφ Ε. Μπαρτζινόπουλος, (Αθήνα: Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2004)

Hale, W., Turkish foreign policy, 1774-2000, (London: Frank Cass, 2000)

Barkey, H.J. and Fuller, G.E., Turkey's Kurdish question, (New York: Rowman and Littlefield publishers, 1998)

McDowall, D., A modern history of the Kurds, (London: I.B. Tauris, 2000)

 

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Μάζης, Ι.Θ., Γεωπολιτική των υδάτων στη Μέση Ανατολή, (Αθήνα: Παπαζήσης, 2001)

Ντόκος, Θ., Ο γεωστρατηγικός ρόλος της Τουρκίας, (Αθήνα: Εκδόσεις Τουρίκη, 2001)

 

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία

Aydin, M. and Ismael, T.Y., (eds), Turkey's foreign policy in the 21st century, (London: Ashgate, 2003)

Aydin, M., and Erhan, Ç., (eds), Turkish American relations: Past, present and future, (London: Routledge, 2004)

Athanassopoulou, E., Turkey: Anglo-American security interests, 1945-1952, (London: Frank Cass, 1999)

Hale, W., Turkish politics and the military, (London: Routledge, 1994)

Bal, Id., (ed), Turkish foreign policy in post-Cold War era, (Boca Raton: Brown Walker Press, 2004)

Bengio, O., The Turkish-Israeli relationship, (New York: Palgrave-McMillan, 2004)

Grigoriadis, I., Trials of europeanization, Turkish political culture and the E.U., (New York: Palgrave-McMillan, 2009)

Özcan, Μ., Harmonizing foreign policy, Turkey, the EU and the Middle East, (London: Ashgate, 2008)

Abramowitz, M., (ed), Turkey's transformation and American policy, (New York: the Century Foundation Press, 2000)

Kolars, J.F. and Mitchell, W.A., The Euphrates river and the Southeast Anatolia Development Project (Carbondale: Southern Illinois University Press, 1991)

Biswas, A., (ed), International waters of the Middle East, (Delhi: Oxford University Press, 1994)

Yildiz, K., The Kurds in Turkey: EU accession and human rights, (London: Pluto Press, 2005)

Mango, A., Turkey and the war on terror, (New York: Routledge, 2005)

Natali, D., The Kurds and the State: Evolving national identity in Iraq, Turkey and Iran, (New York: Syracuse University Press, 2005)

Liel, A., Turkey in the Middle East: Oil, Islam and politics, (Colorado: Lynne Rienner Publishers, 2001)

 

7. Εργαστηριακές και υποστηρικτικές υποδομές

Το εργαστήριο πληροφορικής προσφέρει ιδιαίτερης σημασίας πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων ξενόγλωσσης και ελληνικής βιβλιογραφίας, μέσω των συνδρομών του Ε.Κ.Π.Α. σε αυτές, από τις οποίες οι φοιτητές μπορούν να αντλήσουν επιστημονική αρθρογραφία.

8. Συμπληρωματικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες

Η οργάνωση ημερίδων και διαλέξεων με την πρόσκληση ατόμων εκτός της πανεπιστημιακής κοινότητας αλλά εντός του επιστημονικού χώρου θα προσέφερε σημαντικά οφέλη στην διεύρυνση της επιστημονικής σκέψης των φοιτητών

 

9. Ελλείψεις

Η οργάνωση βιβλιοθήκης του τμήματος σε χώρο εντός ή πλησίον των διδακτικών και διοικητικών εγκαταστάσεων, θα διευκόλυνε την πρόσβαση των φοιτητών στη απαραίτητη βιβλιογραφία. Επίσης, η έλλειψη γραφείων αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για την λειτουργία των διδασκόντων.