Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70028 Τέχνες του Ισλαμικού Κόσμου ΙΙ : Οθωμανική Τέχνη

70028 Τέχνες του Ισλαμικού Κόσμου ΙΙ : Οθωμανική Τέχνη

 

Παναγιώτης Πούλος

Λέκτορας

ppoulos[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

Περιγραφή του μαθήματος

Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στις τέχνες (μουσική, αρχιτεκτονική, καλλιγραφία  μικρογραφία κλπ.) της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εστιάζοντας στην θέση και τη λειτουργία τους στην οθωμανική κοινωνία. Αναλύονται οι κεντρικοί θεσμοί υποστήριξης και μετάδοσης των τεχνών, η δημόσια καλλιτεχνική έκφραση της κεντρικής εξουσίας μέσω συγκεκριμένων έργων μνημειακής αρχιτεκτονικής (τζαμιά, külliye κλπ.) και τελετουργιών (δημόσιες εορτές, πομπές κλπ.) και παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι εκπρόσωποι των διαφόρων καλλιτεχνικών παραδόσεων και ιστορικών περιόδων (Mimar Sinan, Levni κ.ά.). Οι διάφορες μορφές τέχνης αναλύονται ως προς τα βασικά τους χαρακτηριστικά και ως προς το ρόλο τους στη διαμόρφωση του κεντρικού αυλικού πολιτισμού και του λαϊκού πολιτισμού των οθωμανικών πόλεων. Εξετάζεται επίσης διεξοδικά η συμμετοχή και η συνεισφορά μη μουσουλμάνων καλλιτεχνών  (Ρωμιών, Αρμενίων, Εβραίων) στα διάφορα πεδία καλλιτεχνικής δημιουργίας και οι καλλιτεχνικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν ιστορικά μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Δύσης.         

Στόχος του μαθήματος

είναι να εισαγάγει τους/τις φοιτητές/φοιτήτριες στις διάφορες μορφές τεχνης της οθωμανικής περιόδου. Μέσω της μελέτης των τεχνών επιδιώκεται η κριτική προσέγγιση της διαμόρφωσης και εξέλιξης του οθωμανικού πολιτισμού.

Θεματικές ενότητες

1. Η τέχνη των Σελτζούκων και οι απαρχές της οθωμανικής τέχνης

2. Κωνσταντινούπολη: Η αυτοκρατορική πρωτεύουσα

3. Topkapı Sarayı: Η διαμόρφωση ενός κεντρικού αυλικού πολιτισμού

4. Κτηριακά συγκροτήματα: Fatih Külliyesi & Süleymaniye Külliyesi

5. Σουφικές αδελφότητες και τέχνες

6. Hat: Οθωμανική καλλιγραφία, εργαστήρια και καλλιγράφοι

7. Η τέχνη της μουσικής

8. «Lâle Devri»: Οι τέχνες στην αυλή του σουτλάνου Αχμέτ Γ΄ 

9. Απεικονίζοντας τις εορτές: Το Sûrname-i Vehbi και ο Levni

10.  Η συνεισφορά των μη μουσουλμάνων στην διαμόρφωση των οθωμανικών τεχνών
 
11.  Tanzimat: Οι οθωμανικές τέχνες μεταξύ Ανατολής και Δύσης 

12.  Φωτογραφία: Η ανανέωση του οπτικού πολιτισμού
 
13.  Θέατρο και θεάματα στην ύστερη οθωμανική Κωνσταντινούπολη

Η τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής

Μαθήματα ιστορίας των οθωμανικών τεχνών και πολιτισμού διδάσκονται διεθνώς σε  πανεπιστήμια όπου υπάρχουν πραγράμματα οθωμανικών και τουρκικών σπουδών (Harvard University, University of Washington, Leiden University, SOAS (University of London) κ.ά.) και σε τμήματα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Τέχνης με αντίστοιχη έμφαση και εξειδίκευση. Ενδεικτικά, αναφέρoνται τα μαθήματα Ottoman Art and Architecture και Ottoman Cultural History που διδάσκoνται στο Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου (Boğaziçi Üniversitesi) στην Τουρκία.

Βασική βιβλιογραφία

Στα ελληνικά

Erguner, Kudsi. 2007. Το ταξίδι ενός σούφι μουσικού. 2007. Θεσσαλονίκη, Αθήνα: Αρχέτυπο. 

Erol, Merih. «"Εξωτερική" Μουσική στην Κωνσταντινούπολη»ç Στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισµού, Κωνσταντινούπολη, kassiani.fhw.gr/l.aspx .

Faroqhi, Suraiya. 2000. Κουλτούρα και Καθημερινή Ζωή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από τον Μεσαίωνα ως τις Αρχές του 20ου Αιώνα. Αθήνα: Εξάντας.

Ιναλτζίκ, Χαλίλ. 1995. Η Οθωμανική αυτοκρατορία. Η κλασική εποχή, 1300-1600. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Κανετάκη, Ελένη Ι. Οθωμανικά λουτρά στον ελλαδικό χώρο. Αθήνα: ΤΕΕ.

Κολώνας, Βασίλης. 2005. Έλληνες Αρχιτέκτονες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (19ος -20ός αι.).        Αθήνα:             Ολκός.

Κριτόβουλος ο Ίμβριος. 2005. Ιστορία. Αθήνα: Κανάκη.

Kafadar, Cemal. 2008. Ανάμεσα σε δυο κόσμους: Η κατασκευή του οθωμανικού κράτους. Αθήνα: ΜΙΕΤ.

Martran, Robert. 2008. Η καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη τον αιώνα του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, μτφρ. Γ. Αγγέλου. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαδήμα.

Μιρμίρογλου, Βλαδίμηρου. 1940. Οι Δερβίσαι. Αθήνα: Εκάτη.

Μπλουμ Τζόναθαν και Σήλα Μπλερ. 2001. Ισλαμικές Τέχνες. Αθήνα: Καστανιώτης.

Μπρούσκαρη,  Έρση (επιμ.). 2008. Η Οθωμανική Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα. Αθήνα: Υπουργείο Πολιτισμού.

Mansel, Philip. 1999. Κωνσταντινούπολη. Η περιπόθητη πόλη (1453-1924). Αθήνα: Οδυσσέας.

Quataert, Donald. 2007. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία: Οι Τελευταίοι Αιώνες, 1700-1922. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Shanklad, David. 2003. Ισλάμ και Κοινωνία στη Τουρκία. Αθήνα: Εκδόσεις Κριτική.

Σαρηγιάννης, Μαρίνος. 2003. Η Απόλαυση στην Οθωμανική Κωνσταντινούπολη. Αθήνα: Περίπλους.

Τζελαλεττίν Ρουμί. 2001. Μεσνεβί. Μυστικές Διαδρομές στα Άδυτα της Ψυχής και του Νου, μτφρ., επιμ. Λ. Μυστακίδου. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Τσιαμούλης, Χρήστος και Ερευνίδης, Παύλος (1998). Ρωμηοί Συνθέτες της Πόλης, 17ος- 20ος αι.. Αθήνα: Δομός.

Ξενόγλωσση

Aksoy, Bülent. 1985. «Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musıki ve Batılılaşma». Στο Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, σσ. 1211-36. Κωνσταντινούπολη: İletişim Yayınları.

And, Metin. 1974. Turkish Miniature Panting: The Ottoman Period. Άγκυρα: Dost Publication.

Andrews, Walter και Mehmet Kalpaklı. 2005. The Age of Beloveds: Love and the Beloved in Early-Modern Ottoman and European Culture and Society. Ντάραμ, Λονδίνο. Duke University Press.

Atıl, Esin. 1987. The Age of Sülayman the Magnificent. Ουάσινγκτον και Νέα Υόρκη: Harry N. Abrams

_____ 1993. «The Story of an Eighteenth-Century Ottoman Festival». Στο Margaret B. Sevcenko (επιμ.) Muqarnas X: An Annual osf Islamic Art and Architecture, σσ. 181-200. Λέιντεν: E. J. Brill.

Ayverdi, Ekrem Hakkı. 1982. Avrupa’da Osmanlı Mimârî Eserleri. Bulgaristan Yunanistan, Arnavudluk, IV τομ., 4, 5, 6. Κωνσταντινούπολη: İstanbul Fetih Cemiyeti.

Behar, Cem. 2012. Aşk Olmayınca Meşk Olmaz. Geleneksel Osmanlı/Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal. Κωνσταντινούπολη: Yapı Kredi Yayınları.

_____  2006. «The Ottoman Musical Tradition». Στο S. Faroqhi (επιμ.) The Cambridge History of Turkey, Vol. 3. The Latter Ottoman Empire, 1603-1839, σσ. 393-407. Κέμπριτζ: Cambridge University Press.

_____ 2005 Musıkiden Müziğe. Osmanlı/Türk Müziği: Gelenek ve Modernlik. Κωνσταντινούπολη: Yapı Kredi Yayınları.

Berkes, Niyazi. 1959. Turkish Nationalism and Western Civilization: selected essays of Ziya Gökalp. Λονδίνο: George Allen  & Unwin Ltd.

Blair, Sheila και Bloom, Jonathan. 1994. The Art and Architecture of Islam, 1250-1800. Νιού Χέιβεν: Yale University Press.

Bobovious, Albertus. 2002[1669]. Topkapı Sarayı’nda Yaşam. Κωνσταντινούπολη: Kitap Yayınevi.

Feldman, Walter. 1996. Music of the Ottoman court: makam, composition and the early Ottoman instrumental repertoire (Intercultural Music Studies, 10). Βερολίνο: VWB- Verlag für Wissenschaft und Bildung.

Goodwin, Godfrey. 1987. A History of Ottoman Architecture. Λονδίνο: Thames & Hudson.

Grabar, Oleg. 2006. Constructing the Study of Islamic Art, Τομ. II, III. Χάμσαϊρ: Ashgate Publishing Limited.

______            2005. Constructing the Study of Islamic Art, Τομ. I, IV. Χάμσαϊρ: Ashgate Publishing Limited. [Διαθέσιμα από το ArchNethttp://archnet.org/lobby/]

Hamadeh, Shirine. 2004. The City’s Pleasures. Istanbul in the Eighteenth Century. Σιάτλ, Λονδίνο: University of Washington Press.

Hammarlund, Anders et al. 1999. Sufism. Music and society in Turkey and the Middle East. Λονδίνο: Curzon.

Kafesçioğlu, Çiğdem. 2009. Constantinopolis/Istanbul: Cultural Encounter, Imperial Vision, and the Construction of the Ottoman Capital. University Park, Pennsylvania State University Press.

Necipoğlu, Gülru. 1985. «The Süleymaniye Complex in Istanbul: An Interpretation». Muqarnas 3: 92-117.

_____. 1991. Architecture, Ceremonial and Power: Topkapı Palace in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. Κέμπριτζ, MA: MIT.

Pennanen, Risto Pekka, Panagiotis C. Poulos και Aspasia Theodosiou (επιµ.). 2013 Ottoman Intimacies, Balkan Musical Realities. Ελσίνκι: The Finnish Institute at Athens.  

Terzioğlu, Derin. 1995. «The Imperial Circumcision Festival of 1582: An Interpretation». Muqarnas 12: 84-100.

Kuran, Aptullah. 1968. The Mosque in Early Ottoman Architecture. Σικάγο και Λονδίνο: University of Chicago Press.