Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70037 Αραβικός Πολιτισμός ΙΙ

70037 Αραβικός Πολιτισμός ΙΙ

 Κυριάκος Ν. Πατραγάς

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

1. Ο βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του μαθήματος:

Κατανόηση της εμπλοκής ενός πολιτισμού ιδιαίτερα καθοριστικού σε όλο τον κόσμο όπου εξαπλώθηκε το Ισλάμ. Το μάθημα αυτό είναι η συνέχεια του μαθήματος ‘Εισαγωγή στο Ισλάμ: Αραβικός Πολιτισμός Ι’ (κωδικός 70034).

Η ιερότητα της γλώσσας του Ισλάμ συνέδεσε την εξάπλωση του Ισλάμ με την αραβική γλώσσα και τον αραβικό πολιτισμό. Το Ισλάμ ταυτίστηκε με την πιο λαμπρή έκφανση του αραβικού πολιτισμού και έδωσε στους Άραβες μια τεράστια πλατφόρμα ανάπτυξης κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους. Άρα σ’ αυτό το εξάμηνο μελετάται η ανάπτυξη του αραβο-ισλαμικού κόσμου, η σχέση του με το πλουσιότατο υπόστρωμα όπου εξαπλώθηκε.

Στόχος λοιπόν η πληροφορία από ιστορικής και ιδεολογικής πλευράς γύρω από τη σχέση Ισλάμ και κοινού πολιτισμικού (αραβικού) πλαισίου που εξαπλώθηκε στη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, η γνώση του αραβικού πολιτισμού ως μήτρα βάσει της οποίας εξαπλώθηκε η ισλαμική ιδεολογία σε όλη τη ζώνη όπου έδρασαν οι Άραβες πριν τους Οθωμανούς.

 

2. Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

 

Το μάθημα είναι βασικό σε πολλά ειδικευμένα σ’ αυτόν τον τομέα γνώσης τμήματα άλλων ευρωπαϊκών και αλλαχού πανεπιστημίων (κλπ). Η διαφοροποίηση των δικών μας μαθημάτων (Εισαγωγή στο Ισλάμ: Αραβικός Πολιτισμός Ι και Αραβικός Πολιτισμός ΙΙ, αρ. 70037) είναι ότι θέλουμε ο φοιτητής να έχει πρόσβαση σε συγκριτική- γλωσσολογική αντίληψη της ιστορίας και της πολιτισμικής εξέλιξης της περιοχής, και όχι μόνο τη γνώση με βάση την απλή βιβλιογραφική απομνημόνευση (και μάλιστα μη αραβικής βιβλιογραφίας). Η αντίληψή μας για τον πολιτισμό είναι η σχέση του με τη γλώσσα που τον ανέδειξε ως μήτρα του, εξ ού και η αναφορά του ως ‘αραβικός’ και όχι ως ‘ισλαμικός’ πολιτισμός. Προτιμάται ο πολιτισμός να ορίζεται με βάση τα γεωγραφικά του όρια ή τη γλώσσα, ώστε οι σπουδές να έχουν εκκοσμικευμένο και αντικειμενικό χαρακτήρα. Έτσι, παρόλο που πρόκειται για τόπους που επηρεάστηκαν και εξελίχθηκαν με την εξάπλωση του Ισλάμ, το γεγονός ότι θεωρήθηκε παντού άρχουσα γλώσσα η ιερή του Ισλάμ αραβική, έτσι και ο πολιτισμός θεωρείται και είναι αραβικός εκεί όπου το Ισλάμ εξαπλώθηκε κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους.

 

3. Ανάπτυξη του περιεχομένου του μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις δεκατρείς (13) παραδόσεις ανά εξάμηνο, του μαθήματος:

 

Ι. Η παράδοση διδασκαλίας αρχίζει και σε αυτό το μάθημα με αναφορά στις κυριότερες θέσεις της αραβικής φιλολογίας. Η θρησκευτική ορολογία εκμαθαίνεται στην αραβική γλώσσα.

ΙΙ. Ιδεολογικές αποκλίσεις κατανόησης του Ισλάμ και ιδεολογικά ρεύματα του κλασικού αραβικού πολιτισμού (το θέμα αυτό θίγεται και στο προηγούμενο εξάμηνο: σουνισμός και σιισμός, καλάμ και μουταζιλισμός, άνταμπ και ζαντάκα, σουφισμός κλπ.

1. Δυναστεία των Ομεϊαδών: ιστορικό περίγραμμα, πολιτιστικά επιτεύγματα, κοινωνικά χαρακτηριστικά.

2. Δυναστεία των Αββασιδών: ιστορικό περίγραμμα, πολιτιστικά επιτεύγματα, κοινωνικά χαρακτηριστικά.

3. Η αραβική Μεσόγειος πριν τους Οθωμανούς: Βόρειος Αφρική, Ιβηρική χερσόνησος, Σικελία και κάτω Ιταλία.

4. Η ανάπτυξη της κοινότητας των πιστών και η παραδοσιακή πολιτική

5. θρησκείες στον αραβικό κόσμο

6. Ο δρόμος των μεταφράσεων και οι επιστήμες

7. Αρχές της αραβικής γλώσσας και λογοτεχνίας

8. Τέχνη και ζωή στον αραβικό κόσμο.

 

4. Tρόπος εξέτασης του μαθήματος:

Συμπεριλαμβάνεται μια υποχρεωτική πρόοδος με περιεχόμενο τα ιστορικά και χρονολογικά στοιχεία του μαθήματος. Η γραπτή εξέταση αφορά σε θέματα σχετικά με τις θεωρητικές παραδόσεις.

 

5. Η ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του μαθήματος.

Ακολουθείται η βασική διαδικασία αξιολόγησης του Τμήματος σύμφωνα με τα μοντέλα της ΑΔΙΠ (ερωτηματολόγια προς τους φοιτητές). Παράλληλα, επιδιώκεται η συγκέντρωση της αξιολογικής εμπειρίας των φοιτητών στο μέσον του εξαμήνου, με την χρήση συντετμημένων και θεματικά στοχευμένων ερωτηματολογίων (ενδιάμεση αξιολόγηση από τους φοιτητές).

 

6. ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ και διανεμόμενα συγγράμματα

Μπαντάουη, Χάσαν, Εισαγωγή στην Ιστορία του Ισλαμικού Κόσμου, εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2003

Lewis, Β. Οι Άραβες στην Ιστορία, εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα 1996

Ελένη Κονδύλη Μπασούκου, Αραβικός Πολιτισμός, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2008,

Hourani, Albert, Ιστορία του Αραβικού κόσμου, εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2009

Abulafia, D., Mediterranean Encounters, Economic, Religious, Political, 1000-1500, Ashgate, Aldershot 2000.

Το Κοράνι με ελληνική μετάφραση (ο φοιτητής μπορεί να το προμηθευτεί δωρεάν από κάποια μορφωτική διπλωματική υπηρεσία ισλαμικού κράτους)

Encyclopaedia of Islam, Encyclopédie de l’Islam, εκδόσεις Brill.

 

 

ΕΝΔΕIΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Endress, G., ISLAM - Μια εισαγωγή στην ιστορία του (μετάφραση Σαλακίδη), Εκδόσεις Μεσόγειος / Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004

M.Ruthven, Islam a very short introduction, Oxford Univ. press, Oxford 2000

Crone, Patricia, Slaves on Horses: The Evolution of the Islamic Polity. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1980.

Hawting, G.R. The First Dynasty of Islam, 2nd ed. London and New York: Routledge, 2000.

Jokisch, Benjamin, Islamic Imperial Law.Harun-Al-Rashid’s Codification Project, Walter de Gruyter, Berlin, 2007.

www.qantara-med.org/qantara4/public/show_document.php

Kennedy, Hugh. The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century, London and New York: Longmans, 1986.

Kennedy, Hugh, The Early Abbasid Caliphate: A Political History. London: Croom Helm, 1981.

El-Hibri, Tayeb. Reinterpreting Islamic Historiography: Harun al-Rashid and the Narrative of the Abbasid Caliphate (Cambridge Studies in Islamic Civilization), Cambridge: Cambridge University Press, 1999.

www.virtualmuseumiraq.cnr.it/homeENG.htm

 

7. Εργαστηριακές και λοιπές υποστηρικτικές υποδομές στο πλαίσιο του μαθήματος.

Δεν υφίστανται.

 

8. Οι τυχόν συμπληρωματικές εκπαιδευτικές και ακαδημαϊκές δραστηριότητες που εξασφαλίζονται (ή μπορούν να εξασφαλιστούν) στο πλαίσιο του μαθήματος (π.χ. εργαστήρια προσομοίωσης, ημερίδες, ανοικτές εκδηλώσεις, επαφές με ερευνητικούς και παραγωγικούς φορείς εκτός της πανεπιστημιακής μας κοινότητας, κ.λπ.)

 

Δεν υφίσταται.