Ελληνικά » Προπτυχιακές Σπουδές » Διδασκόμενη Ύλη Μαθημάτων » 70089 Στρατηγικές Σπουδές και Γεωπολιτική ΙΙ : Ζητήματα ανάσχεσης

70089 Στρατηγικές Σπουδές και Γεωπολιτική ΙΙ : Ζητήματα ανάσχεσης


Ηλίας Ηλιόπουλος

Διδάσκων 

i_iliopoulos[at]turkmas.uoa[dot]gr

3 ώρες εβδομαδιαίως

 

Βασικός εκπαιδευτικός-μαθησιακός στόχος του Μαθήματος, σύμφωνα με το πνεύμα και την γενική στόχευση της Κατεύθυνσης, στην οποία το μάθημα προσφέρεται.

Το Μάθημα αυτό εντάσσεται στην Κατεύθυνση «Ιστορία, Πολιτική, Κοινωνία και Οικονομία» του Τμήματος. Εν προκειμένω, οφείλει να σημειωθεί ότι η περιεκτική εξέταση των δομών, σταθερών, μεταβλητών, μορφών και λειτουργιών της Διεθνούς Διπλωματίας, όπως και η εξειδίκευσή τους στον Τομέα των Πολιτικών Ανάσχεσης, εντάσσονται στο επιστημονικό πεδίο της Πολιτικής Επιστήμης (και, ιδιαιτέρως, του κλάδου των Διεθνών Σχέσεων), με γόνιμες επιρροές από την Διπλωματική Ιστορία και την Γεωπολιτική/Γεωστρατηγική.

Το Μάθημα καλύπτει ένα αυτοτελές γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος και ένα πλήρη επιστημονικό κλάδο, αυτόν της Θεωρίας και Πράξης της Διεθνούς Διπλωματίας, με το προστιθέμενο εύρος της ειδικής Ιστορικής Ανάλυσης των Πολιτικών Ανάσχεσης, όπου αυτές εφαρμόσθηκαν σε διεθνές επίπεδο και σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο και γεωπολιτικό/γεωστρατηγικό περιβάλλον, και με συμπερίληψη της Ανάλυσης Περιοχής.

Τρέχουσα υποδειγματική δομή (state-of-the-art) του περιεχομένου αντίστοιχων ή συναφών μαθημάτων σε ομοειδή Τμήματα της ημεδαπής/αλλοδαπής και οι πιθανές αποκλίσεις από αυτήν.

Κατόπιν σχετικής έρευνάς μας σε συναφείς σύγχρονους Πανεπιστημιακούς Τομείς του ελληνικού και διεθνούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος προκύπτει, επιλεκτικά, η εξής παρουσίαση υποδειγματικής δομής στην διδασκαλία της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Κατευνασμού:

Παρουσίαση και κατανόηση της έννοιας, του περιεχομένου, των σκοπών και των χαρακτηριστικών της Πολιτικής Ανάσχεσης, σε συνάρτηση προς τον δυναμικό, μη στατικό, χαρακτήρα του διεθνούς συστήματος και της Διεθνούς Διπλωματίας.

Εξέταση και κατανόηση του συγκεκριμένου ιστορικού πλαισίου και του δεδομένου διεθνούς γεωστρατηγικού περιβάλλοντος, εντός των οποίων επιλέγονται και ασκούνται Πολιτικές Ανάσχεσης, με την συνδρομή ειδικών ιστορικών περιπτωσιολογικών μελετών και με ιδιαίτερη συνεξέταση των κλασικών Πολιτικών Ανάσχεσης.

Κατανόηση του γεωπολιτισμικού πλαισίου της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Ανάσχεσης, με συνεκτίμηση του ρόλου και της σημασίας των πολιτισμικών προσηλώσεων και των ταυτοτήτων.

Χρησιμοποίηση των Αναλύσεων Περιοχής (Regional Analysis) ως εργαλείου για την ερμηνεία και κατανόηση της Διεθνούς Διπλωματίας και των Πολιτικών Ανάσχεσης (Ανατολική Μεσόγειος / Τουρκία, Ρωσσική Ευρασία, Πρόσω Ασία, Άπω Ασία).

Παρουσίαση του ακαδημαϊκού-επιστημονικού διαλόγου περί την σκοπιμότητα και αποτελεσματικότητα των Πολιτικών Ανάσχεσης, με κριτική παρουσίαση των βασικών τάσεων.

Κριτική εξέταση της Εξαναγκαστικής Διπλωματίας, με συνεκτίμηση της αποτελεσματικότητας των Πολιτικών Κυρώσεων/Τιμωρίας/Αποκλεισμού και των επιπτώσεών τους στην συμπεριφορά Κρατικών και Μη Κρατικών Δρώντων, με χρήση του εργαλείου της Ανάλυσης Περιοχής (Regional Analysis) σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (Ανατολική Μεσόγειος, Πρόσω Ασία, Άπω Ασία).

Κατανόηση της πολυμορφίας της Διεθνούς Διπλωματίας και της πολυ-αιτιακής ερμηνεία των Πολιτικών Ανάσχεσης καθώς και της υφιστάμενης σχέσης μεταξύ ενδοσυστημικού και διεθνοσυστημικού πεδίου αναφοράς.

Αναφορά στο Ζήτημα του Ορθολογισμού των Δρώντων στην Διεθνή Διπλωματία.

Κριτική προσέγγιση και ιστορική αποτίμηση της κλασικής Πολιτικής Ανάσχεσης (Containment) της εποχής του Διπολισμού.

Εξέταση και ιστορική αποτίμηση της κλασικής Πολιτικής Ανάσχεσης, με ιδιαίτερη συνεκτίμηση της θέσης των ΗΠΑ ως Πλανητικής Ναυτικής Δύναμης με ζωτικά συμφέροντα στα γεωπολιτικά υποσυστήματα της Ανατολικής Μεσογείου, της Πρόσω Ασίας και της Άπω Ασίας.

Κριτική προσέγγιση της δυτικής Πολιτικής «Προληπτικής Ανάσχεσης» των Ευρασιατικών Ηπειρωτικών Δυνάμεων στο μεταψυχροπολεμικό διεθνές γεωπολιτικό-γεωστρατηγικό περιβάλλον.

Κατανόηση της θέσης και αποτελεσματικότητας της Διπλωματίας Κρατικών και Μη Κρατικών Δρώντων στο πλαίσιο της Παγκοσμιοποίησης καθώς και της μεταξύ τους διάδρασης.

Η ανωτέρω διδακτική δομή στοχεύει στο να καταστήσει τον φοιτητή ικανό να ανταποκριθεί στην έρευνα και την μελέτη θεωρητικών και πρακτικών ζητημάτων του διεθνούς γίγνεσθαι.

Ανάπτυξη του περιεχομένου του Μαθήματος σε θεματικές ενότητες, οι οποίες καλύπτουν τις δεκατρείς (13) παραδόσεις του Η΄ Εξαμήνου.

1. Διεθνής Διπλωματία, Ισχύς και Θεωρητικές-Φιλοσοφικές Βάσεις των Πολιτικών Ανάσχεσης

2. Διεθνείς Κρίσεις και Πολιτικές Εξαναγκασμού

3. Ιστορική Περιπτωσιολογική Ανάλυση: η κλασική Πολιτική Ανάσχεσης της εποχής του Διπολισμού

4. Εξέταση και ιστορική αποτίμηση της κλασικής Πολιτικής Ανάσχεσης, με ιδιαίτερη συνεκτίμηση της Αγγλοσαξονικής Γεωπολιτικής Σχολής και της θέσης των ΗΠΑ ως Πλανητικής Ναυτικής Δύναμης με ζωτικά συμφέροντα στα γεωπολιτικά υποσυστήματα της Ανατολικής Μεσογείου και της Πρόσω και Άπω Ασίας.

5. Ανάλυση Περιοχής / Εγγύς Ανατολή: Διπλωματία Αποικιοκρατικών και Ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων και Πολιτικές Εξαναγκασμού έναντι Περιφερειακών Εξεγέρσεων (Ι): Η Γαλλική Πολιτική στην Αλγερία

6. Ανάλυση Περιοχής / Μέση Ανατολή – Πρόσω Ασία: Διπλωματία Αποικιοκρατικών και Ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων και Πολιτικές Εξαναγκασμού (ΙΙ): Η Αμερικανική Πολιτική στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν

7. Ανάλυση Περιοχής / Ανατολική Μεσόγειος – Άπω Ασία: Διπλωματία Αποικιοκρατικών και Ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων και Πολιτικές Εξαναγκασμού έναντι Περιφερειακών Εξεγέρσεων (ΙΙΙ): Συγκριτική Ανάλυση της Βρετανικής Πολιτικής στην Κύπρο και στην Μαλαισία

8. Ανάλυση Περιοχής / Ανατολική Μεσόγειος: Διπλωματία Αποικιοκρατικών και Ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων και Πολιτικές Εξαναγκασμού έναντι Μικρών Δυνάμεων: Ανατολικό Ζήτημα, Κριμαϊκός Πόλεμος, Ιμπεριαλιστική Επέμβαση στην Ελλάδα και το «Υπουργείον Κατοχής» (1854-57)

9. Ανάλυση Περιοχής / Ανατολική Μεσόγειος: Διπλωματία Αποικιοκρατικών και Ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων και Πολιτικές Εξαναγκασμού έναντι Μικρών Δυνάμεων: Ανατολικό Ζήτημα, Παγκόσμιος Πόλεμος και Ιμπεριαλιστική Επέμβαση στην Ελλάδα (1916-17)

10. Ανάλυση Περιοχής / Ρωσσική Ευρασία: Η δυτική Πολιτική «Προληπτικής Ανάσχεσης» της Ρωσσίας στο μεταψυχροπολεμικό διεθνές γεωπολιτικό-γεωστρατηγικό περιβάλλον.

11. Ανάλυση Περιοχής / Άπω Ασία: Η δυτική Πολιτική «Προληπτικής Ανάσχεσης» της Λ. Δ. της Κίνας στο μεταψυχροπολεμικό διεθνές γεωπολιτικό-γεωστρατηγικό περιβάλλον.

12. Ανάλυση Περιοχής: Η αναζήτηση μιας Πολιτικής Ανάσχεσης της Τουρκίας στον Παναγιώτη Κονδύλη.

13. Ανακεφαλαίωση - συμπεράσματα

Τρόπος εξέτασης του Μαθήματος

Το Μάθημα εξετάζεται γραπτώς. Σε περίπτωση αξιοποίησης, εκ μέρους των φοιτητών, της προαιρετικής δυνατότητάς τους για κατάθεση Γραπτής Εργασίας, η Γραπτή Εξέταση έχει συντελεστή βαθμολογίας 50% και η Γραπτή Εργασία (5000-7000 λέξεων) συντελεστή βαθμολογίας, ομοίως, 50%.

 

Όροι και Δομή Γραπτών Εργασιών:

 

Οι εργασίες είναι Ατομικές, οφείλουν δε να κατατίθενται ολοκληρωμένες, το αργότερο μία εβδομάδα προ της προγραμματισμένης ημέρας γραπτής Εξετάσεως του Μαθήματος. Η ακριβής ημερομηνία κατάθεσης της εργασίας του φοιτητή πιστοποιείται από την κατάθεσή της στην «ηλεκτρονική τάξη» (e-class) του διδάσκοντος Καθηγητού. Το θέμα επιλέγεται κατόπιν συνεννοήσεως μεταξύ φοιτητού και διδάσκοντος Καθηγητού. Η ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη άποψη του φοιτητού, συντεταγμένη κατά τα διδαχθέντα θεωρητικά και επιστημονικά πρότυπα, αποτελεί και το βασικό μέτρο αξιολόγησης της γραπτής εργασίας.

Ακολουθούμενη βασική μεθοδολογία εσωτερικής αξιολόγησης στο πλαίσιο του Μαθήματος.

Ακολουθούνται τα υποδειχθέντα πρότυπα της ΑΔΙΠ με ερωτηματολόγια τα οποία συμπληρώνονται ανώνυμα από τους φοιτητές.

Α. Βασική Βιβλιογραφία του Μαθήματος.

Γραπτές Σημειώσεις του Διδάσκοντος

(από το υπό έκδοσιν έργο του: «Γεωγραφία της Ισχύος, Διεθνής Διπλωματία και Στρατηγικές Κατευνασμού και Ανάσχεσης, Αθήνα, εκδ. Παπαζήση)

 

Β. Ενδεικτική Βιβλιογραφία του Μαθήματος.

 

Adelson, Roger, London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902-1922,

New Haven (Yale University Press), 1995

Aron, Raymond, Frieden und Krieg. Εine Theorie der Staatenwelt, Frankfurt a. M. (Fischer-Verlag),

1963

Barker, Elisabeth, British Policy in South-East Europe in the Second World War, London (Barnes & Noble), 1976

Barnett, Correlli, The Collapse of British Power, London (Eyre Methuen), 1972

Beloff, Max, Baron, The Balance of Power, London (Allen & Unwin), 1968

Brecher, Michael / Geist, Benjamin, Decisions in Crisis. Israel, 1967 and 1973, Berkeley (University

of California Press), 1980

Cable, Sir James, Gunboat Diplomacy 1919-1979, London (Macmillan), 1981

Claude, Inis, Jr., Power and International Relations, New York (Random House), 1962

Cohen, Saoul Bernhard, Geography and Politics in a World Divided, New York (Random House),1963

Collier, Ellen C., “Instances of Use of United States Armed Forces Abroad, 1798-1993”, εις: CRS Issue Brief, Washington DC (Congressional Research Service, Library of Congress), October 7, 1993

Corbett, Sir Julian Stafford, England and the Mediterranean: A study of the Rise and Influence of

British Power within the Straits. 1603-1719, London / New York / Bombay (Longmans, Green, and

co.), 1904

Deutsch, Karl W., The Analysis of International Relations, Englewood Cliffs, NJ (Prentice-Hall), 1978

Duiker, William J., U.S. containment policy and the conflict in Indochina, Stanford University Press,

1994http://books.google.com/books/about/U_S_containment_policy_and_the_conflict.html?hl=el&id=ECWRqcj3rGIC

Ηλιόπουλος, Ηλίας, Ιστορία, Γεωγραφία και Στρατηγική της Ναυτικής Ισχύος. Εισαγωγή στις θεμελιώδεις έννοιες, Αθήναι (Α. Α. Λιβάνης), 2010

Ηλιόπουλος, Ηλ., Ζητήματα Γεωπολιτικής και Διπλωματίας Ναυτικών και Ηπειρωτικών Δυνάμεων στον Σύγχρονο Κόσμο, Αθήναι (Παπαζήσης / GEOLAB), 2008

Gaddis, John Lewis, Strategies of Containment: A Critical Appraisal of Postwar American National

Security during the Cold War, New York (Oxford University Press), 1982

George, A. / Hall, D. / Simmons, W., The Limits of Coercive Diplomacy, Boston/Mass. (Little, Brown), 1971

Gilpin, Robert, War and Change in World Politics, Cambridge (Cambridge University Press), 1981

Hermann, Charles F., Crisis In Foreign Policy – A Simulation Analysis, Indianapolis / New York

(Bobbs Merrill), 1969

Hinsley, F. H., Power and the Pursuit of Peace: Theory and Practice in the History of Relations

between States, Cambridge (Cambridge University Press), 1967

Howard, Michael Eliot, Sir, Studies in War and Peace, Νew York (Vicking Press), 1970

Iliopoulos, Ilias, “The Burden of Naval History and Geopolitics in the Asia – Pacific Region”, Defensor Pacis, Vol. 22, March 2008, σελ. 82-94

Kennan, George F. (“X”), “The Sources of Soviet Conduct”, Foreign Affairs, 25 (4) July 1947, σ. 566–582

Kennan, George F., American Diplomacy, 1900–1950, Chicago (University of Chicago Press), 1951

Kennan, G. F., Realities of American Foreign Policy, Princeton (Princeton University Press), 1954

Kindermann, Gottfried-Karl, Grundelemente der Weltpolitik. Eine Einfuehrung, 4. Auflage, München / Zürich, 1991

Kondylis, Panajotis, Macht und Entscheidung. Die Herausbildung der Weltbilder und die Wertfrage,

Stuttgart (Klett-Cotta), 1984

Κονδύλης, Παναγιώτης, Θεωρία του Πολέμου, Αθήνα (Θεμέλιο / Ιστορική Βιβλιοθήκη), 1997

Kondylis, P., “Die falsche Rechnung. Wachwechsel von Mars zu Hermes: Kann der Handel den Krieg

überfluessig machen?” εις: Frankfurter Allegemeine Zeitung, 5.11.1997

Layne, Christopher, “Kant or cant: the myth of the democratic peace”, εις: International Security, Vol. 19, no. 2, Autumn 1994

Liddell Hart, Strategy. The Indirect Approach, 4th revised and enlarged edn, NY (Praeger), 1967

Machiavelli, Niccolò, Discourses, New York (Modern Library), 1950

Mackinder, Halford J., Sir, “The Geographical Pivot of History”, εις Geographical Journal, 23 (1904), σελ. 421-437

Mackinder, H. J., Britain and the British Seas, Oxford, 1906 & 1915

Mackinder, H. J., Democratic Ideals and Reality, New York, 1942 & 1962

Mackinder, H. J., “The Round World and the Winning of Peace”, Foreign Affairs, 21 (1943), σελ. 595-605

Μackinder, H. J., Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα. Και άλλες τρεις εισηγήσεις (Μετάφραση: Μπαλοπούλου Αθηνά, Εισαγωγή/σχόλια: Μάζης Ιωάννης Θ.), Αθήνα (Παπαζήσης - GEOLAB), 2006

Μάζης, Ιωάννης Θ., Γεωπολιτική. Η Θεωρία και η Πράξη, Αθήνα (Παπαζήσης - ΕΛΙΑΜΕΠ), 2002

Μάζης, Ι. Θ., Γεωπολιτική των Υδάτων στη Μέση Ανατολή: Αραβικές Χώρες, Ισραήλ , Τουρκία, Αθήνα

(Τροχαλία), 1996, β΄ έκδοση (Παπαζήσης), 2001

Mearsheimer, John, The Tragedy of Great Power Politics, New York (W. W. Norton & Company),

2006.

Meinecke, Friedrich, Die Idee der Staatsräson in der neueren Geschichte, 1924, Neuauflage (hrsg.

von Walther Hofer), München, 1957

Morgenthau, Hans J., In Defense of the National Interest, New York (Alfred A. Knopf), 1951

Morgenthau, H. J., “The Problem of the National Interest”, εις: Dilemmas of Politics, Chicago (University Press), 1958

Morgenthau, H. J., Politics Among Nations. The Struggle for Power and Peace, New York (Alfred A. Knopf), 1948

Nicholson, Harold, Diplomacy, London (Thornton Butterworth), 1969

Robinson, J. A., The Concept of Crisis in Decision Making, Washington, DC, 1962

Schwarz, Thomas / Skinner, Kiron K., “The Myth of Democratic Pacifism”, εις: Hoover Digest, 1999, no. 2

Snyder, Glenn / Diesing, Paul, Conflict Among Nations: Bargaining, Decision-making and System

Structure in International Crises, Princeton (Princeton University Press), 1977

Sprout, Harold / Sprout, Margaret, Foundations of International Politics, Princeton, NJ (Van

Nostrand), 1962

Spykman, Nicholas J., The Geography of the Peace, New York (Harcourt Brace), 1944

Spykman, N. J., America’s Strategy in World Politics, 1942, Reprint, Hamden / CT (Archon Books),

1970

Spykman, N. J., Η Γεωγραφία της Ειρήνης (Μετάφραση/σχολιασμός: Kελάνδριας Παναγιώτης Ι., Εισαγωγή: Μάζης Ι.Θ.), Αθήνα (Παπαζήσης - GEOLAB), 2004

Strausz-Hupé, Robert, Geopolitics: The Struggle for Space and Power, New York (G. P. Putnam’s Sons), 1942

Waltz, K. N., Theory of International Politics, NY (McGraw Hill), 1979

Weber, Max, Wirtschaft und Gesellschaft, Tübingen (Mohr), 1922, Erster Teil, Kapital I.

„Soziologische Grundbegriffe“

Wight, Martin, Machtpolitik, Nürnberg (Nest-Verlag), 1948